Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập một

Giải Bài 3 trang 60 SGK Ngữ văn 10

Thực hành tiếng Việt (lỗi dùng từ, lỗi về trật tự từ)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Phát hiện các lỗi dùng từ và trật tự từ (nếu có) trong đoạn văn đã viết theo yêu cầu của phần Kết nối đọc – viết.

Gợi ý trả lời

Lưu ý về yêu cầu bài 3: Đây là bài tự rà soát đoạn văn mà chính em đã viết ở phần *Kết nối đọc – viết* (viết đoạn khoảng 150 chữ về một vấn đề của tác phẩm/văn bản đã học). Vì đoạn văn là sản phẩm riêng của mỗi người nên SGK không cho sẵn ngữ liệu; nhiệm vụ là tự đọc lại và soi theo hai nhóm lỗi vừa học. Dưới đây là quy trình kiểm tra và mẫu sửa minh họa.

a) Rà soát *lỗi dùng từ*

Đọc lại đoạn, soi lần lượt các lỗi dùng từ đã học trong bài:

- *Lỗi lặp từ:* một từ (nhất là danh từ, động từ) lặp lại gần nhau không có dụng ý → thay bằng đại từ (nó, họ, điều đó, tác phẩm ấy…) hoặc lược bớt.
- Ví dụ: "*Nhân vật trong tác phẩm là nhân vật có số phận bi kịch, nhân vật ấy...*" → sửa: "Nhân vật trong tác phẩm có số phận bi kịch; họ...".
- *Lỗi dùng từ không đúng nghĩa:* từ không phù hợp nghĩa cần diễn đạt → thay từ đúng.
- Ví dụ: "*Bài thơ bàng quang với nỗi đau...*" → đúng chính tả/nghĩa là "bàng quan".
- *Lỗi dùng từ không hợp phong cách* (dùng khẩu ngữ trong văn viết): "*cực kì hay*", "*đỉnh*" → thay "rất đặc sắc", "giàu giá trị".
- *Lỗi dùng từ không đúng hình thức ngữ âm/chính tả:* "*xúc tích*" → "súc tích"; "*chau chuốt*" → "trau chuốt".
- *Lỗi kết hợp từ (thừa từ, kết hợp sai):* "*những các hình ảnh*", "*rất hoàn mĩ nhất*" → "những hình ảnh", "rất hoàn mĩ" (bỏ "nhất").

b) Rà soát *lỗi về trật tự từ*

- *Sắp xếp từ ngữ sai khiến câu mơ hồ hoặc sai nghĩa:* đặt lại trật tự cho đúng quan hệ ngữ pháp – ngữ nghĩa.
- Ví dụ: "*Tôi rất thích đoạn kết của tác phẩm giàu ý nghĩa này.*" (mơ hồ: "giàu ý nghĩa" bổ nghĩa cho "đoạn kết" hay "tác phẩm"?) → sửa: "Tôi rất thích đoạn kết giàu ý nghĩa của tác phẩm này."
- *Trật tự từ làm sai lô-gíc/nhấn mạnh:* "*Qua tác phẩm cho thấy...*" (thiếu chủ ngữ) → "Tác phẩm cho thấy..." hoặc "Qua tác phẩm, tác giả cho thấy...".

Cách trình bày khi làm bài: kẻ bảng hoặc gạch đầu dòng theo mẫu: (1) câu/từ mắc lỗi, (2) loại lỗi, (3) cách sửa. Nếu đọc lại thấy đoạn văn không mắc lỗi nào thì ghi rõ: đoạn văn không có lỗi dùng từ và trật tự từ, kèm lí do (các từ dùng đúng nghĩa, đúng phong cách; trật tự từ hợp lí).

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.