Giải Bài 4 trang 60 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Sưu tầm các trường hợp vi phạm lỗi dùng từ và trật tự từ trong một số văn bản báo chí. Phân tích lỗi và đưa ra phương án sửa lỗi.
Gợi ý trả lời
Lưu ý: Đây là bài tập thực hành mang tính sưu tầm, mỗi học sinh có thể tìm những ngữ liệu khác nhau. Dưới đây là một số trường hợp tiêu biểu (dẫn theo một số bản tin, bài báo) cùng cách phân tích và sửa lỗi theo đúng kiến thức bài *Thực hành tiếng Việt – lỗi dùng từ, lỗi về trật tự từ* (SGK Ngữ văn 10, Kết nối tri thức).
### a) Lỗi dùng từ không đúng nghĩa
Câu sai: *"Qua tác phẩm, nhà văn đã phản ảnh sâu sắc số phận của người nông dân."* (trong một bài điểm sách).
- Phân tích lỗi: Người viết dùng *phản ảnh* trong khi ngữ cảnh đòi hỏi *phản ánh*. *Phản ảnh* (ít dùng) không diễn đạt đúng ý "tái hiện, thể hiện hiện thực"; đây là lỗi dùng từ sai về nghĩa (và gần như sai chính tả).
- Sửa lỗi: *"Qua tác phẩm, nhà văn đã phản ánh sâu sắc số phận của người nông dân."*
###
b) Lỗi lặp từ
Câu sai: *"Hội nghị đã diễn ra thành công tốt đẹp, đã thu hút đông đảo đại biểu đã về dự."*
- Phân tích lỗi: Từ *đã* bị lặp ba lần một cách không cần thiết, khiến câu nặng nề, rườm rà; đây là lỗi lặp từ do vốn từ nghèo hoặc thiếu chú ý khi diễn đạt.
- Sửa lỗi: *"Hội nghị đã diễn ra thành công tốt đẹp, thu hút đông đảo đại biểu về dự."*
###
c) Lỗi dùng từ không hợp phong cách / kết hợp từ sai
Câu sai: *"Giá xăng leo thang một cách hết sức khủng khiếp trong tuần qua."* (bản tin kinh tế).
- Phân tích lỗi: Trong văn bản báo chí kinh tế cần khách quan, cụm *hết sức khủng khiếp* mang sắc thái khẩu ngữ, cường điệu, không phù hợp phong cách; đồng thời kết hợp từ thiếu chuẩn mực.
- Sửa lỗi: *"Giá xăng tăng mạnh trong tuần qua."*
###
d) Lỗi về trật tự từ gây sai / mơ hồ về nghĩa
Câu sai: *"Cảnh sát đã bắt được tên trộm đang lẩn trốn của công an thành phố."*
- Phân tích lỗi: Trật tự các thành phần bị sắp xếp lộn xộn khiến cụm *của công an thành phố* như thuộc về *tên trộm*, gây hiểu sai (tên trộm "của công an"?). Đây là lỗi trật tự từ làm câu tối nghĩa.
- Sửa lỗi: *"Công an thành phố đã bắt được tên trộm đang lẩn trốn."*
###
e) Lỗi trật tự từ làm sai lô-gíc
Câu sai: *"Nhiều rất độc giả quan tâm đến sự kiện này."*
- Phân tích lỗi: Phụ từ *rất* bị đặt sai vị trí (sau *nhiều*, trước danh từ), sai quy tắc trật tự từ tiếng Việt (phụ từ chỉ mức độ phải đứng trước tính từ/động từ nó bổ nghĩa).
- Sửa lỗi: *"Rất nhiều độc giả quan tâm đến sự kiện này."*
Cách làm bài: Với mỗi trường hợp sưu tầm được cần ghi rõ: (1) trích dẫn câu/đoạn mắc lỗi và nguồn, (2) gọi tên loại lỗi (dùng từ hay trật tự từ), (3) phân tích vì sao sai, (4) đề xuất câu đã sửa.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.