Giải Bài 3 trang 52 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Lời đối thoại giữa bà và Thanh trong phần đầu của tác phẩm chủ yếu xoay quanh những chuyện gì? Tình cảm của các nhân vật bộc lộ như thế nào qua những lời đối thoại đó?
(văn bản: Dưới bóng hoàng lan – Thạch Lam)
Gợi ý trả lời
Tình huống đối thoại: Phần đầu tác phẩm là cảnh Thanh sau nhiều năm xa cách trở về ngôi nhà cũ thăm bà. Những lời đối thoại giữa hai bà cháu diễn ra tự nhiên, mộc mạc, chan chứa yêu thương.
a) Lời đối thoại giữa bà và Thanh chủ yếu xoay quanh những chuyện:
- Chuyện Thanh đi xa trở về: bà hỏi han việc Thanh về từ khi nào, đi đường có mệt không ("Đi vào trong nhà không nắng cháu", "Con đã ăn cơm chưa?").
- Chuyện ăn uống, nghỉ ngơi, sinh hoạt thường ngày: bà giục cháu đi nghỉ cho đỡ mệt, lo cháu đói, nhắc chuyện cơm nước — những quan tâm rất đỗi bình dị của người bà dành cho cháu.
- Chuyện gia đình, chuyện cũ gắn với mái nhà, khu vườn và cây hoàng lan — không gian thân thuộc gợi lại kỉ niệm tuổi thơ.
Đó đều là những chuyện nhỏ nhặt, đời thường, không có gì to tát, nhưng chính sự bình dị ấy làm nổi bật không khí ấm áp, yên bình của tình thân.
b) Tình cảm của các nhân vật bộc lộ qua những lời đối thoại:
- Tình cảm của bà: Qua từng lời hỏi han, giục giã, chăm lo, ta thấy tình yêu thương vô bờ, sự quan tâm chu đáo, dịu dàng của người bà. Bà coi Thanh vẫn như đứa cháu bé bỏng ngày nào cần được che chở, nâng niu. Lời bà ân cần, mộc mạc, chất chứa nỗi mong nhớ và niềm vui khi cháu trở về.
- Tình cảm của Thanh: Thanh đáp lời bà với sự kính yêu, biết ơn và cảm động. Trở về bên bà, Thanh thấy mình như được trở lại tuổi thơ, được sống trong sự chở che, yên bình. Trong lòng Thanh trào dâng niềm xúc động, sự gắn bó sâu nặng với bà và với mái nhà xưa.
→ Kết luận: Những lời đối thoại giản dị, tự nhiên ấy đã khắc họa tình bà cháu thắm thiết, ấm áp; làm toát lên không khí gia đình đầm ấm, yêu thương và vẻ đẹp bình yên của tình cảm con người — một nét đặc trưng trong văn phong nhẹ nhàng, sâu lắng của Thạch Lam.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.