Giải Bài 4 trang 52 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Phân tích những biểu hiện tình cảm giữa Nga và Thanh được khắc hoạ trong tác phẩm.
(văn bản: Dưới bóng hoàng lan – Thạch Lam)
Gợi ý trả lời
## Phân tích những biểu hiện tình cảm giữa Nga và Thanh trong *Dưới bóng hoàng lan* (Thạch Lam)
Mở đầu: Tình cảm giữa Nga và Thanh là một mối tình đầu trong trẻo, e ấp, nảy nở tự nhiên từ tình thân thuở nhỏ. Thạch Lam không miêu tả bằng những lời yêu đương sôi nổi, mà khắc hoạ qua những cử chỉ nhẹ nhàng, những khoảnh khắc đời thường, thấm đẫm chất thơ. Có thể phân tích qua các biểu hiện sau:
### a) Qua niềm vui và sự xúc động khi gặp lại nhau
Khi Nga sang chơi, Thanh thoáng bối rối, trong lòng dấy lên một niềm vui êm dịu. Nga reo lên "Anh Thanh! Anh đã về đấy à?" bằng giọng thân mật, tự nhiên như người trong nhà. Niềm vui gặp lại không ồn ào mà lặng lẽ, ấm áp, cho thấy hai người đã gắn bó, quen thuộc với nhau từ lâu. Thanh thấy Nga vẫn đẹp, vẫn dịu dàng như xưa — cái nhìn trìu mến của người đã để ý đến nhau.
###
b) Qua hình ảnh hoa hoàng lan
Chi tiết tiêu biểu nhất là hình ảnh hoa hoàng lan gắn với Nga. Trong vườn, có lúc ngồi gần nhau, Thanh thấy mái tóc Nga thoảng thoảng mùi hương hoàng lan quen thuộc. Nga thổ lộ: "Những ngày em đến đây hái hoa, em nhớ anh quá." Mùi hương hoàng lan dịu dàng trở thành biểu tượng cho tình cảm thầm kín, trong sáng và bền bỉ — thứ tình cảm được Nga âm thầm ấp ủ trong suốt thời gian Thanh đi xa.
###
c) Qua lời nói, cử chỉ thân mật, ý nhị
Hai người trò chuyện tự nhiên. Có lúc Thanh cầm lấy tay Nga, để yên trong tay mình, cả hai cùng im lặng, để một cảm giác êm đềm lan toả. Những khoảng lặng ấy nói nhiều hơn lời: đó là sự rung động kín đáo, tế nhị, rất đúng với tâm lí tình đầu. Nga quan tâm, lo cho Thanh như người thân, còn Thanh thì thấy lòng dịu lại, bình yên bên Nga.
###
d) Qua khung cảnh khu vườn và không gian ngôi nhà
Tình cảm của hai người hoà quyện vào không gian khu vườn yên tĩnh dưới bóng cây hoàng lan, trong ngôi nhà của bà. Thiên nhiên dịu dàng, thơ mộng trở thành nền cảm xúc cho mối tình: ánh nắng, bóng mát, hương hoa đều góp phần tô đậm sự trong trẻo, nên thơ của tình cảm đôi lứa.
###
e) Qua khoảnh khắc chia tay
Khi Thanh phải trở lại tỉnh, cuộc chia tay không bịn rịn, bi luỵ mà lặng lẽ, đầy lưu luyến. Thanh ra đi với lòng nửa buồn nửa vui, mang theo hình ảnh Nga và hương hoàng lan. Chàng tin rằng Nga vẫn đợi mình, vẫn giắt hoàng lan lên mái tóc như ngày trước — một lời hẹn ước thầm lặng, một sự chờ đợi chung thuỷ. Tình cảm vì thế được gợi mở, dư âm còn mãi, không khép lại mà ngân vang.
### Nhận xét chung
Tình cảm giữa Nga và Thanh là mối tình đầu đẹp, trong sáng, e ấp và kín đáo, được dệt nên từ những điều bình dị, đời thường. Qua đó, Thạch Lam thể hiện phong cách truyện trữ tình đặc trưng: nhẹ nhàng, giàu chất thơ, trân trọng những rung động tinh tế và vẻ đẹp của tâm hồn con người.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.