Giải Câu 2 trang 63 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Để tô đậm ý tưởng của bài viết, tác giả đã chọn cách dẫn dắt như thế nào?
(văn bản: Bài phê bình về Chữ người tử tù, theo Nguyễn Đăng Mạnh, Tuyển tập phê bình văn học, NXB Đà Nẵng, 2008, tr. 240 – 242)
Gợi ý trả lời
Nhận diện yêu cầu: Câu hỏi không yêu cầu tóm tắt nội dung mà hỏi về cách dẫn dắt (nghệ thuật lập luận, trình tự triển khai) mà nhà phê bình Nguyễn Đăng Mạnh dùng để *tô đậm*, làm nổi bật ý tưởng trung tâm của bài viết — đó là vẻ đẹp và sự chiến thắng của cái Đẹp, cái Thiện, thiên lương trong sạch trước cái xấu, cái ác nơi ngục tù.
Có thể chỉ ra những cách dẫn dắt sau:
a) Dẫn dắt theo lối tương phản, đặt cái đẹp vào một hoàn cảnh đối nghịch.
Tác giả không đi thẳng vào ca ngợi tài hoa, khí phách của Huấn Cao, mà trước hết dựng lại bối cảnh: một nhà tù tối tăm, nhơ bẩn, nơi ngự trị của cái ác, cái chết. Trên cái nền tương phản ấy, hình tượng người tử tù cho chữ và cảnh cho chữ hiện lên càng rực rỡ. Cách dẫn dắt này khiến ý tưởng "cái đẹp nảy sinh và chiến thắng ngay giữa chốn ngục tù" được tô đậm một cách tự nhiên mà thuyết phục.
b) Dẫn dắt từ cái chung đến cái riêng, từ quan niệm nghệ thuật của Nguyễn Tuân đến chi tiết tiêu biểu của tác phẩm.
Người viết đặt *Chữ người tử tù* trong mạch phong cách và quan niệm thẩm mĩ của Nguyễn Tuân (tôn thờ cái Đẹp, cái tài hoa), rồi mới quy chiếu, soi sáng vào hình tượng Huấn Cao và cảnh cho chữ. Nhờ đi từ khái quát đến cụ thể, nhận định của tác giả có chỗ dựa vững chắc, ý tưởng bài viết được nâng đỡ bằng cả hệ thống chứ không phải một nhận xét rời rạc.
c) Dẫn dắt bằng cách dồn điểm nhấn vào chi tiết "đắt" nhất rồi phân tích, lí giải.
Tác giả lựa chọn cảnh cho chữ — "một cảnh tượng xưa nay chưa từng có" — làm điểm hội tụ, rồi phân tích sự đổi ngôi kì lạ (tử tù thành người ban phát cái đẹp, cai ngục khúm núm vái lạy). Việc tập trung vào chi tiết giàu sức khái quát này giúp ý tưởng của bài phê bình bật lên rõ nét, có sức nặng.
Kết luận: Để tô đậm ý tưởng, tác giả dẫn dắt khéo léo theo lối tương phản (đặt cái đẹp giữa hoàn cảnh đối nghịch), đi từ khái quát (phong cách, quan niệm nghệ thuật của Nguyễn Tuân) đến cụ thể (hình tượng, chi tiết), và dồn trọng tâm vào chi tiết tiêu biểu nhất (cảnh cho chữ) để phân tích, lí giải — nhờ đó ý tưởng về sự chiến thắng của cái Đẹp, cái Thiện hiện lên vừa nổi bật vừa giàu sức thuyết phục.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.