Giải Bài 3 trang 77 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Dựa vào nội dung văn bản, vẽ sơ đồ mô tả quá trình phát triển của sự sống trên Trái Đất.
(văn bản: Sự sống và cái chết — Trịnh Xuân Thuận)
Gợi ý trả lời
Gợi ý cách làm: Văn bản *Sự sống và cái chết* (Trịnh Xuân Thuận) tái hiện cuộc "du hành ngược thời gian" khoảng 500 triệu năm để thấy sự sống trên Trái Đất không đứng yên mà vận động, tiến hóa không ngừng — các loài lần lượt xuất hiện từ đơn giản đến phức tạp, loài này mất đi thì loài khác hoàn thiện hơn ra đời. Dựa vào mạch ấy, có thể vẽ sơ đồ theo trục thời gian (từ xa xưa đến nay), mỗi mũi tên là một bước phát triển cao hơn:
a) Sơ đồ quá trình phát triển của sự sống trên Trái Đất:
```
(Cách đây ~3 tỉ năm)
Sinh vật đơn bào đầu tiên (vi khuẩn)
│
▼
Sinh vật đa bào — "bùng nổ" sự sống ở kỉ Cambri (~500 triệu năm trước)
│
▼
Các loài động vật không xương sống trong lòng đại dương
│
▼
Loài cá (động vật có xương sống đầu tiên)
│
▼
Thực vật và động vật di cư, phát triển lên cạn
│
▼
Lưỡng cư → Bò sát (thời đại khủng long)
│
▼
Chim và động vật có vú (thú)
│
▼
Loài người
```
b) Nhận xét rút ra từ sơ đồ: Sự sống phát triển theo hướng *từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp và ngày càng hoàn thiện*; đó là một dòng chảy liên tục, trong đó cái chết (sự tuyệt chủng của các loài cũ) lại chính là điều kiện để những dạng sống mới, tiến bộ hơn xuất hiện — sự sống và cái chết gắn bó, nương tựa vào nhau.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.