Giải Câu 8 trang 76 SGK Ngữ văn 10
Đề bài
Qua việc đọc văn bản ở trên, bạn hiểu gì về tầm quan trọng của việc xác định mục đích viết và bày tỏ quan điểm của người viết trong văn nghị luận?
(văn bản: Hiền tài là nguyên khí của quốc gia – Thân Nhân Trung)
Gợi ý trả lời
Phân tích đề: Câu hỏi yêu cầu rút ra nhận thức về vai trò của hai yếu tố cốt lõi trong văn nghị luận — xác định mục đích viết và bày tỏ quan điểm của người viết — thông qua việc đọc văn bản *Hiền tài là nguyên khí của quốc gia* của Thân Nhân Trung.
a) Về tầm quan trọng của việc xác định mục đích viết
- Mục đích viết là cái đích mà người viết hướng tới, chi phối toàn bộ việc lựa chọn vấn đề, lí lẽ, bằng chứng và cách lập luận của văn bản. Trong *Hiền tài là nguyên khí của quốc gia*, Thân Nhân Trung viết bài kí nhằm khẳng định vai trò to lớn của hiền tài đối với vận mệnh đất nước và nêu rõ ý nghĩa, tác dụng của việc khắc bia ghi tên tiến sĩ (khích lệ nhân tài, răn đe kẻ ác, nêu gương sáng cho muôn đời).
- Chính vì xác định rõ mục đích ấy nên mọi lí lẽ, dẫn chứng trong bài đều tập trung làm nổi bật mối quan hệ giữa hiền tài với sự hưng thịnh của quốc gia và sự cần thiết phải trọng dụng, tôn vinh người tài. Nhờ vậy văn bản mạch lạc, thuyết phục, không lan man.
- → Xác định đúng mục đích giúp người viết định hướng nội dung, tổ chức lập luận chặt chẽ và tác động hiệu quả đến người đọc.
b) Về tầm quan trọng của việc bày tỏ quan điểm của người viết
- Quan điểm là lập trường, thái độ, cách đánh giá riêng của người viết trước vấn đề bàn luận; đây là yếu tố tạo nên 'linh hồn' và sức thuyết phục của văn nghị luận. Quan điểm của Thân Nhân Trung được thể hiện rõ ràng, dứt khoát qua các luận điểm như *'Hiền tài là nguyên khí của quốc gia'*, *'nguyên khí thịnh thì thế nước mạnh, rồi lên cao, nguyên khí suy thì thế nước yếu, rồi xuống thấp'*.
- Quan điểm ấy vừa đề cao vai trò của hiền tài, vừa khẳng định trách nhiệm của nhà nước trong việc bồi dưỡng, trọng đãi nhân tài. Nhờ quan điểm nhất quán và được trình bày bằng lí lẽ sắc bén, bằng chứng tiêu biểu, bài viết có sức nặng tư tưởng và giá trị lâu bền.
- → Bày tỏ quan điểm rõ ràng, đúng đắn giúp văn bản nghị luận có chính kiến, có sức thuyết phục và thể hiện được tầm nhìn, trách nhiệm của người viết đối với vấn đề đời sống.
c) Nhận thức chung rút ra
- Xác định mục đích viết và bày tỏ quan điểm là hai yếu tố gắn bó mật thiết, làm nên đặc trưng và giá trị của văn nghị luận: mục đích định hướng cho toàn bài, quan điểm tạo nên sức thuyết phục và dấu ấn riêng của người viết.
- Người đọc nhờ đó cũng nhận ra tư tưởng, thái độ của tác giả và tự rút ra bài học cho bản thân. Đây cũng là điều mỗi người cần lưu ý khi tạo lập một bài văn nghị luận: phải viết có mục đích rõ ràng và dám bày tỏ chính kiến của mình.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.