Sách giáo khoa Ngữ văn 10 Tập một

Giải Câu hỏi trang 87 SGK Ngữ văn 10

Thực hành tiếng Việt: Lỗi về mạch lạc và liên kết trong đoạn văn, văn bản   Gợi ý trả lời

Đề bài

NGỮ LIỆU: Đoạn 3

Thay vì cầm một cuốn sách để đọc, nhiều người bây giờ chỉ biết lăm lăm trong tay một chiếc điện thoại thông minh. Không ít người có nhận thức rất mơ hồ về ích lợi của sách trong việc bồi dưỡng tâm hồn, phát huy trí tưởng tượng và rèn luyện cách suy nghĩ. Nhưng họ hầu như đã vứt bỏ thói quen đọc sách. Nó tuy rất tiện lợi trong việc đáp ứng nhiều nhu cầu của con người trong cuộc sống hiện đại, nhưng lại khó giúp ta tìm được sự yên tĩnh, lắng sâu trong tâm hồn.

Đọc đoạn văn sau và thực hiện các yêu cầu:

a. Dấu hiệu nổi bật giúp ta nhận ra lỗi về mạch lạc trong đoạn văn là gì?

b. Chỉ ra các dấu hiệu của lỗi liên kết trong đoạn văn.

c. Đề xuất cách sửa để đảm bảo đoạn văn có mạch lạc và liên kết.

Gợi ý trả lời

## a. Dấu hiệu nổi bật giúp nhận ra lỗi về mạch lạc

Đoạn văn gồm 4 câu nhưng các câu không cùng tập trung làm rõ một chủ đề thống nhất và không được sắp xếp theo một trình tự hợp lí. Dấu hiệu nổi bật nhất là sự lủng củng, thiếu nhất quán về đối tượng được nói đến:

- Câu 1 nói về việc nhiều người cầm điện thoại thay vì cầm sách.
- Câu 2 nói về việc nhiều người có nhận thức mơ hồ về ích lợi của sách.
- Câu 3 ("Nhưng họ hầu như đã vứt bỏ thói quen đọc sách") lẽ ra phải đứng trước câu 2 mới hợp mạch (vì phải nói "vứt bỏ thói quen đọc sách" rồi mới bàn tới việc "nhận thức mơ hồ về ích lợi của sách"); đặt sau câu 2 khiến ý bị đảo lộn, không liền mạch.
- Câu 4 đột ngột chuyển sang nói về một đối tượng khác ("Nó") mà không được giới thiệu rõ, làm mạch ý đứt gãy.

→ Dấu hiệu: các ý được sắp xếp lộn xộn, không theo trình tự logic, khiến người đọc khó nắm được mạch suy nghĩ chung của đoạn.

## b. Các dấu hiệu của lỗi liên kết

1. Lỗi dùng từ nối (phép nối) sai quan hệ ngữ nghĩa: Câu 3 mở đầu bằng quan hệ từ "Nhưng" ("Nhưng họ hầu như đã vứt bỏ thói quen đọc sách"). Quan hệ giữa câu 2 và câu 3 không phải là quan hệ tương phản/đối lập, nên dùng "Nhưng" là không phù hợp, gây đứt mạch liên kết.

2. Lỗi dùng phép thế (đại từ) không rõ đối tượng quy chiếu: Câu 4 bắt đầu bằng đại từ "Nó" ("Nó tuy rất tiện lợi..."). Không rõ "Nó" thay thế cho "sách" hay "điện thoại thông minh". Xét về nghĩa, "Nó" ở đây chỉ điện thoại thông minh, nhưng câu liền trước (câu 3) lại đang nói về sách, khiến đại từ bị hiểu nhầm là chỉ "sách" → liên kết bị rối, sai logic.

## c. Đề xuất cách sửa

Cần sắp xếp lại trật tự các câu cho hợp mạch, thay từ nối và thay đại từ "Nó" bằng từ ngữ chỉ rõ đối tượng:

> Thay vì cầm một cuốn sách để đọc, nhiều người bây giờ chỉ biết lăm lăm trong tay một chiếc điện thoại thông minh. Chiếc điện thoại ấy tuy rất tiện lợi trong việc đáp ứng nhiều nhu cầu của con người trong cuộc sống hiện đại, nhưng lại khó giúp ta tìm được sự yên tĩnh, lắng sâu trong tâm hồn. Vì vậy, họ hầu như đã vứt bỏ thói quen đọc sách. Không những thế, không ít người còn có nhận thức rất mơ hồ về ích lợi của sách trong việc bồi dưỡng tâm hồn, phát huy trí tưởng tượng và rèn luyện cách suy nghĩ.

Những thao tác sửa chính:
- Thay đại từ "Nó" bằng cụm từ chỉ rõ đối tượng: "Chiếc điện thoại ấy" (sửa lỗi phép thế).
- Đưa câu nói về điện thoại lên gần câu 1 để thống nhất đối tượng, bảo đảm mạch lạc.
- Thay "Nhưng" bằng từ nối đúng quan hệ: "Vì vậy" / "Không những thế" (sửa lỗi phép nối), đồng thời sắp xếp lại trình tự ý cho hợp logic.

→ Sau khi sửa, đoạn văn vừa có mạch lạc (các câu cùng hướng về chủ đề, sắp xếp hợp lí) vừa có liên kết (từ nối, đại từ dùng đúng, rõ nghĩa).

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.