Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập một

Giải Câu hỏi trang 56 SGK Ngữ văn 11

Văn bản 1. Nhớ đồng (Tố Hữu)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Hãy tưởng tượng về cách bạn mở đầu một sáng tác ngôn từ có nội dung thể hiện nỗi nhớ của bản thân. Điều gì sẽ được nói đến trước hết? Vì sao?
(văn bản: Nhớ đồng – Tố Hữu)

Gợi ý trả lời

Đây là câu hỏi "trước khi đọc" (khởi động), gợi mở trải nghiệm cá nhân để chuẩn bị tâm thế tiếp nhận bài thơ *Nhớ đồng* của Tố Hữu. Vì là câu nêu cảm nhận/tưởng tượng riêng nên có thể trả lời theo nhiều hướng; dưới đây là một hướng gợi ý mẫu.

a) Điều sẽ được nói đến trước hết

Nếu mở đầu một sáng tác ngôn từ (bài thơ, đoạn tản văn, trang nhật kí…) thể hiện nỗi nhớ của bản thân, điều em muốn nói đến trước hết chính là ấn tượng/hình ảnh khơi nguồn nỗi nhớ — thứ đã đánh thức dòng cảm xúc. Đó có thể là:

- Một âm thanh, mùi hương hay khung cảnh quen thuộc bất chợt gặp lại (tiếng chim, mùi khói bếp, cánh đồng lúc chiều về…);
- Hoặc chính cảm giác nhớ nhung đang trào dâng được gọi thẳng ra thành lời, như một tiếng kêu, một lời thốt lên.

Chẳng hạn, có thể mở đầu bằng một hình ảnh – âm thanh gợi nhớ rồi để nó ngân lên thành nỗi niềm, tương tự cách Tố Hữu khởi đầu *Nhớ đồng* bằng tiếng hò: *"Gì sâu bằng những trưa thương nhớ / Hiu quạnh bên trong một tiếng hò!"*.

b) Vì sao lại nói đến điều đó trước hết

- Vì đó là "cái cớ" làm bật dậy nỗi nhớ: cảm xúc nhớ thường không tự nhiên xuất hiện mà được một tín hiệu cụ thể của ngoại cảnh khơi gợi; nói đến nó trước giúp người đọc hiểu *vì sao* nhân vật lại nhớ.
- Vì hình ảnh/âm thanh mở đầu tạo ấn tượng và điểm tựa cảm xúc, dẫn dắt tự nhiên vào mạch hồi tưởng, khiến nỗi nhớ trở nên chân thực, có sức lay động chứ không chung chung.
- Vì cách mở đầu ấy thiết lập giọng điệu và không khí (tha thiết, bâng khuâng, da diết) cho toàn bộ sáng tác, giống như tiếng hò lẻ loi giữa trưa vắng đã định hình nỗi cô đơn, khắc khoải suốt bài *Nhớ đồng*.

→ Nói cách khác, bắt đầu từ tín hiệu khơi nguồn (một hình ảnh/âm thanh hoặc một tiếng lòng) là cách tự nhiên và giàu sức gợi nhất để mở ra và nuôi lớn nỗi nhớ trong tác phẩm.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.