Giải Câu hỏi trang 56 SGK Ngữ văn 11
Đề bài
NGỮ LIỆU: Gì sâu bằng những trưa hiu quạnh
Ôi ruộng đồng quê thương nhớ ơi!
So với khổ thơ thứ nhất, khổ thơ này có điểm gì giống và khác?
Gợi ý trả lời
So sánh khổ thơ này với khổ thơ thứ nhất của bài *Nhớ đồng*
Khổ thơ thứ nhất (mở đầu bài):
> *Gì sâu bằng những trưa thương nhớ*
> *Hiu quạnh bên trong một tiếng hò!*
Khổ thơ đang xét:
> *Gì sâu bằng những trưa hiu quạnh*
> *Ôi ruộng đồng quê thương nhớ ơi!*
a) Điểm giống nhau
- Cả hai khổ đều mở đầu bằng cùng một mô thức câu hỏi tu từ: *"Gì sâu bằng những trưa…"*. Đây là câu thơ điệp khúc được lặp lại nhiều lần trong bài, tạo thành điệp khúc / điệp cấu trúc, có tác dụng nối kết mạch cảm xúc và nhấn mạnh nỗi nhớ.
- Cùng sử dụng các từ ngữ then chốt diễn tả tâm trạng: "trưa", "thương nhớ", "hiu quạnh" — gợi không gian buổi trưa vắng lặng và nỗi cô đơn, buồn nhớ của người tù cách mạng bị giam cầm, tách khỏi cuộc sống bên ngoài.
- Cùng một giọng điệu da diết, khắc khoải và cùng diễn tả chủ đề: nỗi nhớ đồng quê, nhớ cuộc sống tự do của nhân vật trữ tình.
b) Điểm khác nhau
- Sự hoán đổi vị trí của các từ ngữ trong điệp khúc: khổ thứ nhất là *"trưa thương nhớ"* và *"hiu quạnh"* đặt ở câu dưới; khổ này đảo lại thành *"trưa hiu quạnh"* và đẩy *"thương nhớ"* xuống câu dưới. Cách đảo – lặp có biến đổi này khiến điệp khúc không đơn điệu mà xoáy sâu, tô đậm thêm cảm xúc.
- Đối tượng của nỗi nhớ được cụ thể hóa: khổ thứ nhất mới chỉ gợi cái *"hiu quạnh"* mơ hồ bên trong *"một tiếng hò"*; đến khổ này, nỗi nhớ hướng thẳng tới hình ảnh "ruộng đồng quê" — không gian cụ thể, thân thuộc.
- Sắc thái cảm xúc mạnh và trực tiếp hơn: câu *"Ôi ruộng đồng quê thương nhớ ơi!"* dùng từ cảm thán "Ôi… ơi!" như một tiếng gọi tha thiết, biến nỗi nhớ thầm lặng ở khổ đầu thành lời gọi bật thành tiếng, cảm xúc dâng trào, cháy bỏng hơn.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.