Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập một

Giải Câu hỏi trang 56 SGK Ngữ văn 11

Văn bản 1. Nhớ đồng (Tố Hữu)   Gợi ý trả lời

Đề bài

NGỮ LIỆU: Đâu những lưng cong xuống luống cày
Mà bùn hi vọng nức hương ngây
Và đâu hết những bàn tay ấy
Vãi giống tung trời những sớm mai?

Hãy tưởng tượng về hình ảnh "bàn tay… vãi giống tung trời".

Gợi ý trả lời

Hình ảnh "bàn tay... vãi giống tung trời" là một trong những hình ảnh đẹp và giàu sức gợi nhất trong đoạn thơ nói về nỗi nhớ đồng quê, nhớ người dân lao động của Tố Hữu.

a) Nghĩa tả thực: Đây là hình ảnh người nông dân gieo hạt (vãi giống) trên đồng ruộng vào "những sớm mai". "Vãi" là cách gieo hạt truyền thống — bàn tay bốc nắm hạt giống rồi tung, rải đều ra khắp mặt ruộng; những hạt giống bay trong không gian buổi sớm rồi rơi xuống đất.

b) Sức gợi của cách diễn đạt "vãi giống tung trời": Nhà thơ không viết "vãi giống xuống ruộng" mà viết "vãi giống tung trời". Cụm từ "tung trời" khiến động tác gieo hạt bình dị trở nên khoáng đạt, mạnh mẽ và đầy chất thơ: những hạt giống như được tung lên cả bầu trời, vẽ nên một đường bay rộng mở giữa không gian cao rộng của buổi bình minh. Bàn tay người lao động hiện lên vừa khỏe khoắn, dứt khoát, vừa hào phóng, rộng rãi.

c) Ý nghĩa biểu tượng: Hạt giống gieo xuống là biểu tượng của sự sống, của mùa màng và niềm hi vọng (gắn với câu trên: "Mà bùn hi vọng nức hương ngây"). Hình ảnh bàn tay vãi giống "tung trời" vào "những sớm mai" gợi niềm tin vào tương lai tươi sáng, vào thành quả lao động đang được vun trồng — vẻ đẹp của con người làm chủ đồng ruộng, gieo mầm cho cuộc sống.

d) Mạch cảm xúc của bài thơ: Hình ảnh nằm trong chuỗi câu hỏi tu từ "Đâu...", "Và đâu..." thể hiện nỗi nhớ da diết của người chiến sĩ cách mạng đang bị giam cầm trong tù (bài thơ sáng tác khi Tố Hữu bị thực dân Pháp bắt giam). Nhớ về bàn tay vãi giống tung trời chính là nhớ cuộc sống lao động tự do, bình dị mà đẹp đẽ ngoài kia; qua đó bộc lộ khát vọng tự do cháy bỏng và tình yêu tha thiết với quê hương, với người dân lao động của nhà thơ.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.