Giải Câu hỏi trang 63 SGK Ngữ văn 11
Đề bài
Những hình tượng thơ đã xuất hiện trong bài được điểm lại như thế nào?
(văn bản: Con đường mùa đông — A-lếch-xan-đrơ Xéc-ghê-ê-vích Pu-skin (Thuý Toàn dịch))
Gợi ý trả lời
a) Vị trí "điểm lại": Những hình tượng thơ đã xuất hiện rải rác suốt bài được tác giả gom lại, nhắc lại một lần nữa ở khổ thơ cuối cùng khép lại bài thơ:
> *Sầu lắm. Nhi-na, đường xa vắng,*
> *Ngủ quên, bác xà ích lặng im,*
> *Nhạc ngựa đều đều buông xa thẳm,*
> *Sương mờ che lấp ánh trăng nghiêng.*
b) Những hình tượng được nhắc lại: Hầu hết các hình tượng chủ đạo của bài đều được "điểm lại":
- *Con đường mùa đông* → trở lại thành "đường xa vắng".
- *Vầng trăng* (mảnh trăng mờ ở khổ đầu) → trở lại thành "ánh trăng nghiêng".
- *Màn sương* → trở lại thành "sương mờ che lấp".
- *Nhạc ngựa, tiếng nhạc đều đều* → trở lại thành "nhạc ngựa đều đều buông xa thẳm".
- *Bác xà ích và bài ca của bác* → trở lại thành "bác xà ích lặng im, ngủ quên".
c) Cách điểm lại — có biến đổi, không lặp nguyên vẹn: Các hình tượng được gọi tên lại gần như đầy đủ, tạo kết cấu vòng tròn (đầu – cuối hô ứng), nhưng hiện ra ở trạng thái tàn lụi, mờ nhạt, tĩnh lặng hơn so với lúc đầu:
- Trăng không còn "nhô ra" mà bị "sương mờ che lấp" → ánh sáng mờ dần.
- Bác xà ích không còn cất tiếng hát mà "lặng im, ngủ quên" → âm thanh con người tắt đi.
- Nhạc ngựa từ gần, rõ nay "buông xa thẳm" → âm thanh xa dần, loãng dần.
d) Tác dụng: Việc điểm lại hình tượng ở khổ cuối vừa khép kín mạch cảm xúc (mọi hình ảnh mở ra ở đầu đều quay về), vừa cho thấy sự vận động nội tâm: cảnh vật lắng xuống, chìm vào cô tịch, khiến nỗi buồn, nỗi cô đơn và khát khao sum họp ("trở về với em", "Nhi-na") của nhân vật trữ tình càng thấm thía. Con đường mùa đông trở thành biểu tượng cho hành trình đời người gian truân, cô độc mà vẫn hướng về hơi ấm, tình yêu và niềm hi vọng.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.