Giải Câu hỏi trang 63 SGK Ngữ văn 11
Đề bài
NGỮ LIỆU: Ôi buồn đau, ôi cô lẻ...
Trở về với em ngày mai
Nhi-na, bên lò lửa đỏ
Ngắm em, ngắm mãi không thôi.
Kim đồng hồ kêu tích tắc
Xoay đủ những vòng nhịp nhàng,
Và xua lũ người tẻ ngắt
Để ta bên nhau trong đêm.
Sầu lắm, Nhi-na: đường xa vắng,
Ngủ quên bác xà ích lặng im
Nhạc ngựa đều đều buông xa thẳm,
Sương mờ che lấp ánh trăng nghiêng.
1826
(Thuý Toàn dịch, A-lếch-xan-đrơ Pu-skin, Tuyển tập tác phẩm – Thơ, Trường ca, NXB Văn học – Trung tâm Văn hoá và ngôn ngữ Đông Tây, Hà Nội, 1999, tr. 64 – 65)
Lời than "Ôi buồn đau, ôi cô lẻ..." kết nối tâm tưởng nhân vật trữ tình với ai? Ở đâu?
Gợi ý trả lời
Xác định vị trí và mạch cảm xúc của lời than
Lời than "Ôi buồn đau, ôi cô lẻ..." cất lên khi nhân vật trữ tình đang một mình trên con đường mùa đông vắng lặng, giữa đêm tối, sương mờ và ánh trăng nghiêng. Nỗi buồn đau, cô đơn ấy không khép lại trong cảnh vật mà mở ra, trở thành chiếc cầu nối đưa tâm tưởng của nhân vật hướng về một con người và một không gian khác hẳn.
a) Lời than kết nối tâm tưởng nhân vật trữ tình với ai?
Lời than kết nối tâm tưởng nhân vật trữ tình với Nhi-na — người thương yêu mà nhân vật đang mong mỏi được gặp lại. Chính trong nỗi cô đơn, hình bóng Nhi-na hiện lên: "Trở về với em ngày mai / Nhi-na, bên lò lửa đỏ / Ngắm em, ngắm mãi không thôi." Nỗi buồn của hiện tại được xoa dịu bằng niềm khao khát sum họp, bằng tình cảm ấm áp dành cho Nhi-na.
b) Lời than kết nối tâm tưởng nhân vật trữ tình với nơi nào?
Lời than ấy đưa tâm tưởng nhân vật trở về mái ấm thân quen — bên lò lửa đỏ, nơi có Nhi-na chờ đợi. Đó là không gian đối lập hẳn với con đường mùa đông lạnh lẽo, hoang vắng mà nhân vật đang đi qua: một bên là đêm tối, sương mờ, nhạc ngựa buông xa thẳm; một bên là hơi ấm, ánh lửa và sự gần gũi của người thương. Nhờ sự đối lập ấy, nỗi cô đơn trên đường xa càng được tô đậm, đồng thời niềm hi vọng về ngày trở về càng trở nên tha thiết.
Nhận xét chung: Lời than vừa thể hiện nỗi buồn đau, cô lẻ của con người trên hành trình lạnh lẽo, vừa là điểm tựa để tâm hồn hướng về tình yêu và mái ấm, cho thấy vẻ đẹp của một tâm hồn giàu tình cảm, luôn khao khát sự gắn bó và hơi ấm con người.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.