Giải Bài 1 trang 73 SGK Ngữ văn 11
Đề bài
Bài học đã đưa lại cho bạn những hiểu biết mới gì về thơ?
Gợi ý trả lời
Bài học "Cấu tứ và hình ảnh trong thơ trữ tình" đã đưa lại nhiều hiểu biết mới về thơ:
a) Về cấu tứ của bài thơ
- Cấu tứ là cách tổ chức, triển khai tứ thơ – là linh hồn, là "khung xương" tư tưởng – cảm xúc chi phối toàn bộ bài thơ. Nhờ cấu tứ mà các hình ảnh, chi tiết, cảm xúc rời rạc được liên kết thành một chỉnh thể nghệ thuật thống nhất, có lô-gíc riêng.
- Mỗi bài thơ hay thường có một cách cấu tứ độc đáo, mới lạ, thể hiện cách nhìn, cách cảm riêng của nhà thơ về con người và cuộc đời (ví dụ cách triển khai tứ thơ trong *Nhớ đồng* của Tố Hữu từ tiếng hò – nỗi nhớ – khát vọng tự do; hay trong *Tràng giang* của Huy Cận từ cảnh sông nước mênh mông đến nỗi cô đơn, nỗi sầu nhân thế).
- Hiểu cấu tứ giúp người đọc nắm được mạch vận động của cảm xúc và tư tưởng, từ đó đọc hiểu bài thơ sâu sắc, chỉnh thể hơn thay vì chỉ cảm nhận lẻ tẻ từng câu, từng hình ảnh.
b) Về hình ảnh trong thơ trữ tình
- Hình ảnh là yếu tố quan trọng bậc nhất của thơ, là phương tiện để nhà thơ bộc lộ cảm xúc, tư tưởng một cách hàm súc, gợi cảm. Hình ảnh thơ không sao chép hiện thực mà mang đậm dấu ấn chủ quan, là "hình ảnh của tâm trạng".
- Hình ảnh thơ giàu sức gợi, thường được xây dựng bằng các biện pháp tu từ (so sánh, ẩn dụ, nhân hóa, tượng trưng…), có khả năng khơi mở nhiều tầng nghĩa, tạo sức ngân vang, ám ảnh trong lòng người đọc.
- Giữa hình ảnh và cấu tứ có mối quan hệ gắn bó: các hình ảnh được lựa chọn, sắp xếp theo mạch cấu tứ; đồng thời hệ thống hình ảnh góp phần hiện thực hóa, làm sáng tỏ tứ thơ.
c) Về cách đọc – thưởng thức thơ trữ tình
- Đọc thơ không chỉ dừng ở việc hiểu nghĩa câu chữ mà cần nhận ra cấu tứ, giải mã hệ thống hình ảnh để nắm bắt được tình cảm, tư tưởng và cái nhìn độc đáo của nhà thơ.
- Từ đó, em biết trân trọng lao động sáng tạo của người nghệ sĩ và có phương pháp, kĩ năng để tự đọc hiểu, cảm thụ một bài thơ trữ tình.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.