Giải Bài 2 trang 73 SGK Ngữ văn 11
Đề bài
Khi đọc một bài thơ, việc tìm hiểu cấu tứ của nó có ý nghĩa như thế nào?
Gợi ý trả lời
Nhắc lại khái niệm: Cấu tứ là cách tổ chức, triển khai tứ thơ – tức là hệ thống hình ảnh, cảm xúc, ý tưởng được nhà thơ sắp xếp theo một mạch vận động nhất định để làm nổi bật ý tưởng, tình cảm chủ đạo của bài thơ. Cấu tứ thể hiện tư duy nghệ thuật độc đáo, cách nhà thơ nhìn và cảm nhận thế giới. Vì vậy, tìm hiểu cấu tứ khi đọc một bài thơ có những ý nghĩa sau:
a) Giúp nắm được mạch vận động của tứ thơ, từ đó hiểu đúng ý tưởng, tình cảm chủ đạo của bài thơ. Nhờ theo dõi cấu tứ – sự liên kết, phát triển giữa các hình ảnh, các phần, các khổ – người đọc thấy được bài thơ được dẫn dắt như thế nào, cảm xúc và tư tưởng được bộc lộ, đẩy lên cao trào ra sao, tránh được cách hiểu rời rạc, vụn vặt từng câu, từng hình ảnh.
b) Giúp phát hiện nét độc đáo, sáng tạo riêng trong tư duy nghệ thuật của nhà thơ. Mỗi bài thơ hay thường có một cách cấu tứ riêng; nắm được cấu tứ chính là nhận ra cái nhìn, cách cảm, cách lí giải mới mẻ của tác giả về con người và cuộc sống, thấy được dấu ấn, phong cách của nhà thơ.
c) Giúp cảm nhận và đánh giá được giá trị, vẻ đẹp của bài thơ một cách sâu sắc, chỉnh thể. Hiểu cấu tứ, người đọc thấy được sự thống nhất giữa nội dung và hình thức, giữa hình ảnh và ý nghĩa, nhờ đó thưởng thức bài thơ như một chỉnh thể nghệ thuật trọn vẹn và lí giải được vì sao bài thơ có sức lay động, hấp dẫn.
Kết luận: Tìm hiểu cấu tứ là một thao tác quan trọng, có tính chất chìa khóa khi đọc thơ trữ tình, bởi nó giúp người đọc đi vào chiều sâu tư tưởng – cảm xúc, nhận ra nét độc đáo của nhà thơ và cảm nhận trọn vẹn vẻ đẹp của tác phẩm.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.