Giải Bài 3 trang 73 SGK Ngữ văn 11
Đề bài
Có thể nhận diện yếu tố tượng trưng trong thơ căn cứ vào những biểu hiện cụ thể gì? Hãy kể tên một số bài thơ có yếu tố tượng trưng mà bạn đã tìm đọc thêm.
Gợi ý trả lời
a) Những biểu hiện cụ thể để nhận diện yếu tố tượng trưng trong thơ
- Hình ảnh mang tính biểu tượng, ám gợi: Hình ảnh không chỉ tả thực mà gợi lên những ý nghĩa sâu xa, trừu tượng vượt ra ngoài bản thân sự vật; mỗi hình ảnh trở thành một biểu tượng đa nghĩa, buộc người đọc liên tưởng, suy ngẫm (ví dụ: đàn, trăng, hương, nhạc… biểu trưng cho những trạng thái tâm hồn).
- Sự tương giao, hòa hợp giữa các giác quan (tương ứng/giao cảm): Âm thanh, màu sắc, hương vị, hình khối được chuyển đổi, đan cài vào nhau (nghe thấy màu, nhìn thấy hương…), tạo nên những "tương ứng" bí ẩn giữa thế giới hữu hình và vô hình, giữa con người và vũ trụ.
- Tính nhạc và sức gợi của ngôn từ: Chú trọng nhạc điệu, âm thanh, cách phối thanh, vần, nhịp… khiến lời thơ nghiêng về khơi gợi cảm xúc, ấn tượng mơ hồ, tinh tế hơn là diễn đạt ý nghĩa rõ ràng, trực tiếp.
- Tính mơ hồ, đa nghĩa, hàm súc: Nghĩa của bài thơ thường ẩn kín, không hiển lộ trực tiếp; hình ảnh và ngôn từ hướng tới khơi gợi những điều khó nắm bắt, bí ẩn của tâm hồn và thế giới.
b) Một số bài thơ có yếu tố tượng trưng (tìm đọc thêm)
- *Nguyệt cầm* – Xuân Diệu
- *Màu thời gian* – Đoàn Phú Tứ
- *Đây thôn Vĩ Dạ* – Hàn Mặc Tử
- *Tiếng thu* – Lưu Trọng Lư
- *Tràng giang*, *Buồn đêm mưa* – Huy Cận
- (Thơ tượng trưng nước ngoài tiêu biểu: *Tương ứng* – Charles Baudelaire)
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.