Giải Bài 1 trang 79 SGK Ngữ văn 11
Đề bài
Cầu hiền chiếu được ban bố với lí do và mục đích gì?
(văn bản: Cầu hiền chiếu – Ngô Thì Nhậm)
Gợi ý trả lời
a) Lí do ban bố bài chiếu
- Bài *Cầu hiền chiếu* được Ngô Thì Nhậm viết thay vua Quang Trung (Nguyễn Huệ) để ban bố cho toàn thể sĩ phu Bắc Hà và nhân dân.
- Hoàn cảnh ra đời: sau khi nhà Tây Sơn dẹp yên thù trong giặc ngoài, triều đại mới vừa được thành lập. Lúc này nhiều nho sĩ, trí thức Bắc Hà vốn gắn bó với triều Lê – Trịnh còn mang nặng tư tưởng trung quân lỗi thời, nên tỏ thái độ bất hợp tác: người thì ở ẩn giữ mình, người thì sống uổng phí tài năng, có người đi phục vụ nhưng không hết lòng, thậm chí có người tự vẫn.
- Trong khi đó, việc nước buổi đầu còn nhiều khó khăn: triều chính chưa ổn định, biên ải chưa yên, dân chưa hồi sức, "đức hóa của trẫm chưa kịp nhuần thấm khắp nơi". Một mình nhà vua không thể cai trị, dựng xây đất nước. Đó chính là lí do cấp thiết buộc phải xuống chiếu cầu hiền.
b) Mục đích ban bố bài chiếu
- Kêu gọi, thuyết phục những người hiền tài trong thiên hạ (đặc biệt là sĩ phu Bắc Hà còn e ngại, do dự) hãy ra giúp nước, cộng tác với triều đại Tây Sơn.
- Khẳng định tư tưởng: người hiền tài phải do thiên tử sử dụng, phục vụ cho đất nước là lẽ phải, là mệnh trời; việc ở ẩn, giấu tài là trái đạo lí.
- Qua đó thể hiện chính sách chiêu hiền đãi sĩ rộng mở, chân thành, cùng tấm lòng vì dân vì nước và tầm nhìn chiến lược của vua Quang Trung trong buổi đầu xây dựng, củng cố triều đại mới.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.