Giải Bài 3 trang 74 SGK Ngữ văn 11
Đề bài
Xác định chủ đề, các ý chính, ý phụ và cách trình bày dữ liệu trong văn bản.
(văn bản: Trí thông minh nhân tạo - Ri-sát Oát-xơn)
Gợi ý trả lời
a) Chủ đề của văn bản
Văn bản *Trí thông minh nhân tạo* của Ri-sát Oát-xơn bàn về trí thông minh nhân tạo (AI) – bản chất, quá trình phát triển và những tác động, triển vọng cũng như thách thức mà AI đặt ra đối với con người và xã hội trong tương lai. Qua đó, tác giả đặt vấn đề về mối quan hệ giữa con người với công nghệ do chính mình tạo ra.
b) Các ý chính (ý lớn)
Văn bản triển khai chủ đề qua các ý chính sau:
- Ý 1: Trí thông minh nhân tạo là gì – khả năng của máy móc trong việc mô phỏng, thực hiện những thao tác tư duy vốn thuộc về trí tuệ con người.
- Ý 2: Quá trình phát triển và những thành tựu của AI – máy móc ngày càng "thông minh", có thể học hỏi, xử lí khối lượng dữ liệu khổng lồ, thậm chí vượt con người ở một số lĩnh vực.
- Ý 3: Những tác động, triển vọng và nguy cơ của AI đối với đời sống con người – lợi ích to lớn nhưng cũng tiềm ẩn những thách thức, rủi ro (việc làm, kiểm soát, đạo đức…).
- Ý 4: Thái độ, cách ứng xử của con người trước sự phát triển của AI – cần tỉnh táo, chủ động làm chủ công nghệ thay vì để công nghệ chi phối.
c) Các ý phụ (ý nhỏ triển khai cho ý chính)
Mỗi ý chính được làm rõ bằng các ý phụ, ví dụ:
- Dưới ý "AI là gì": phân biệt trí thông minh nhân tạo với trí tuệ tự nhiên của con người; nêu các biểu hiện/ứng dụng cụ thể (nhận diện, phân tích, ra quyết định…).
- Dưới ý "quá trình phát triển": dẫn ra những mốc, những con số, ví dụ về việc máy tính chiến thắng con người, về tốc độ xử lí, về khả năng tự học (machine learning).
- Dưới ý "tác động và nguy cơ": phân tích hai mặt – mặt tích cực (tăng năng suất, hỗ trợ con người) và mặt tiêu cực (mất việc làm, nguy cơ mất kiểm soát, vấn đề đạo đức – pháp lí).
- Dưới ý "thái độ con người": đề xuất hướng ứng xử, nhấn mạnh con người vẫn phải giữ vai trò làm chủ.
d) Cách trình bày dữ liệu trong văn bản
Để thông tin khách quan, đáng tin cậy và dễ tiếp nhận, tác giả kết hợp nhiều cách trình bày dữ liệu:
- Trình bày theo quan hệ nhân quả / theo trình tự lô-gíc: đi từ khái niệm → quá trình phát triển → tác động → thái độ ứng xử, giúp người đọc theo dõi vấn đề một cách mạch lạc.
- Dùng số liệu, dữ kiện, ví dụ cụ thể: dẫn các con số, sự kiện, trường hợp tiêu biểu để minh chứng cho nhận định, tăng tính thuyết phục và khách quan.
- Trình bày theo quan hệ so sánh – đối chiếu: so sánh trí tuệ nhân tạo với trí tuệ con người, đối chiếu mặt lợi và mặt hại của AI.
- Kết hợp thông tin với bình luận, dự báo: bên cạnh việc cung cấp dữ liệu, tác giả nêu nhận định, dự đoán về tương lai, thể hiện quan điểm và định hướng thái độ cho người đọc.
- (Trong sách, thông tin còn có thể được hỗ trợ bằng phương tiện phi ngôn ngữ như hình ảnh, sơ đồ, bảng biểu minh họa – giúp cụ thể hóa và trực quan hóa dữ liệu.)
→ Nhờ sự phối hợp các cách trình bày trên, văn bản vừa bảo đảm tính chính xác, khách quan của văn bản thông tin, vừa tác động đến nhận thức và thái độ của người đọc về vấn đề trí thông minh nhân tạo.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.