Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập hai

Giải Câu 1 trang 110 SGK Ngữ văn 11

Cộng đồng và cá thể (An-be Anh-xtanh)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Xác định nội dung trọng tâm của văn bản và nêu các căn cứ cho phép bạn xác định như vậy.
(văn bản: Cộng đồng và cá thể – An-be Anh-xtanh)

Gợi ý trả lời

Nội dung trọng tâm của văn bản

Văn bản *Cộng đồng và cá thể* của An-be Anh-xtanh tập trung bàn về mối quan hệ giữa cá nhân (cá thể) và cộng đồng (xã hội): con người với tư cách cá thể hoàn toàn lệ thuộc vào xã hội, mọi giá trị vật chất và tinh thần mà mỗi người thụ hưởng đều là thành quả do bao thế hệ trong cộng đồng tạo dựng; đồng thời tác giả khẳng định vai trò không thể thay thế của cá nhân sáng tạo, độc lập trong tư duy đối với sự phát triển và tiến bộ của chính cộng đồng ấy. Từ đó, văn bản nêu lên lời cảnh báo về nguy cơ cá nhân bị thui chột, đánh mất khả năng sáng tạo khi xã hội tổ chức không hợp lí, và đề cao việc nuôi dưỡng, bảo vệ tính độc lập của cá nhân như điều kiện cho một xã hội lành mạnh.

Các căn cứ để xác định nội dung trọng tâm

a) Căn cứ vào nhan đề văn bản: Nhan đề *Cộng đồng và cá thể* trực tiếp gọi tên hai đối tượng được đặt trong thế liên hệ, cho thấy mối quan hệ giữa cộng đồng và cá nhân chính là vấn đề cốt lõi mà tác giả hướng tới.

b) Căn cứ vào hệ thống luận điểm và lí lẽ: Toàn bộ văn bản triển khai hai luận điểm xoay quanh hai đối tượng này — một mặt chứng minh con người phụ thuộc vào cộng đồng (thức ăn, nhà ở, ngôn ngữ, tri thức, công cụ… đều do người khác, do xã hội tạo ra), mặt khác khẳng định cá nhân sáng tạo là nguồn gốc của mọi tiến bộ. Các lí lẽ đều quy tụ vào việc làm sáng tỏ quan hệ cá thể – cộng đồng.

c) Căn cứ vào các bằng chứng, dẫn chứng tiêu biểu: Tác giả dẫn ra những ví dụ gần gũi (những gì ta ăn, mặc, dùng; tri thức và ngôn ngữ ta tiếp nhận) để nói về sự lệ thuộc của cá thể vào cộng đồng, và nhấn mạnh vai trò của những cá nhân kiệt xuất trong khoa học, nghệ thuật, tư tưởng — bằng chứng phục vụ trực tiếp cho nội dung trọng tâm.

d) Căn cứ vào thái độ, quan điểm và lời kết của tác giả: Những nhận định, lời bàn và cảnh báo của Anh-xtanh về nguy cơ cá nhân bị hòa tan, mất tính độc lập, cùng mong muốn xây dựng một xã hội vừa gắn kết vừa tôn trọng tự do sáng tạo của cá nhân, cho thấy thông điệp trung tâm mà văn bản muốn gửi gắm chính là cách giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa cộng đồng và cá thể.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.