Giải Câu 6 trang 110 SGK Ngữ văn 11
Đề bài
Mặc dù chưa thoả mãn với những điều còn tồn tại trong thời đại này, tác giả vẫn tin vào tương lai tốt đẹp của nền văn minh nhân loại. Cơ sở để xác lập niềm tin ấy là gì?
(văn bản: Cộng đồng và cá thể – An-be Anh-xtanh)
Gợi ý trả lời
Câu 6 (trang 111) – Cơ sở để An-be Anh-xtanh xác lập niềm tin vào tương lai tốt đẹp của nền văn minh nhân loại
Mặc dù thẳng thắn chỉ ra những điều còn đáng lo ngại của thời đại (sự sùng bái quyền lực, lối sống thực dụng, nguy cơ con người bị biến thành "bầy đàn", chiến tranh và bạo lực…), Anh-xtanh vẫn giữ một niềm tin bền vững ở tương lai. Niềm tin ấy không phải là lạc quan viển vông mà được đặt trên những cơ sở sau:
a) Niềm tin vào giá trị và vai trò của cá thể – những nhân cách sáng tạo lỗi lạc. Tác giả cho rằng mọi thành tựu quý giá nhất về khoa học, nghệ thuật, đạo đức của nhân loại đều do những cá nhân kiệt xuất tạo ra, chứ không phải do đám đông. Chừng nào xã hội còn nuôi dưỡng, trân trọng và bảo vệ được những cá thể sáng tạo tự do ấy thì nền văn minh vẫn còn khả năng tiến lên.
b) Niềm tin vào sự gắn bó hài hoà giữa cá thể và cộng đồng. Con người không thể tồn tại nếu tách khỏi cộng đồng; toàn bộ đời sống vật chất, tinh thần, ngôn ngữ, tri thức của mỗi cá nhân đều là "món nợ" với cộng đồng và các thế hệ đi trước. Khi cá thể ý thức được sự phụ thuộc lẫn nhau ấy, họ sẽ sống có trách nhiệm, vị tha và hướng tới điều thiện – đó là nền tảng đạo đức bảo đảm cho tiến bộ.
c) Niềm tin vào lí tưởng tự do, dân chủ và tinh thần nhân đạo. Anh-xtanh đề cao một xã hội trong đó cá nhân được tự do tư tưởng, tự do sáng tạo và được tôn trọng về nhân phẩm. Chính những lí tưởng cao đẹp mà con người theo đuổi (Chân – Thiện – Mĩ, lòng nhân ái, công bằng) là ngọn đèn soi đường, khiến ông tin rằng nhân loại rồi sẽ vượt qua những sai lầm nhất thời.
d) Niềm tin vào khả năng tự nhận thức và tự hoàn thiện của con người. Việc bản thân tác giả – và nhiều người khác – dám nhìn thẳng vào những hạn chế của thời đại đã là một bằng chứng cho thấy con người có lương tri, biết phản tỉnh và luôn vươn tới cái tốt đẹp hơn. Đó chính là động lực nội tại giúp nền văn minh không ngừng phát triển.
→ Như vậy, cơ sở của niềm tin chính là: giá trị sáng tạo của những cá nhân kiệt xuất, mối quan hệ gắn bó – trách nhiệm giữa cá thể và cộng đồng, lí tưởng tự do – dân chủ – nhân đạo, cùng khả năng tự nhận thức và vươn tới cái thiện của con người.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.