Giải Câu 7 trang 110 SGK Ngữ văn 11
Đề bài
Những nhận định khái quát của tác giả về "thời đại mà chúng ta đang sống" được phát biểu từ khoảng giữa thế kỉ XX. Hiện nay, những nhận định đó có còn phù hợp với thực tế nữa không? Vì sao?
(văn bản: Cộng đồng và cá thể – An-be Anh-xtanh)
Gợi ý trả lời
Câu 7 (trang 111) — Những nhận định của Anh-xtanh về "thời đại mà chúng ta đang sống" hiện nay có còn phù hợp không? Vì sao?
Đây là câu hỏi mở, yêu cầu người đọc liên hệ ý kiến của tác giả (nêu giữa thế kỉ XX) với thực tế hôm nay. Có thể trình bày theo các ý sau:
a) Nhắc lại những nhận định khái quát của tác giả về thời đại
Trong văn bản, Anh-xtanh cho rằng thời đại ông đang sống bộc lộ một cuộc *khủng hoảng* trong quan hệ giữa cá thể và cộng đồng:
- Con người ngày càng cảm thấy cô đơn, bất an, mất đi niềm vui sống hồn nhiên, giản dị; cái "tôi" bị đề cao thái quá, lòng ích kỉ và sự ganh đua lấn át ý thức cộng đồng.
- Sự phát triển của khoa học – kĩ thuật và lối tổ chức sản xuất, phân công lao động tuy nâng cao đời sống vật chất nhưng cũng khiến con người bị lệ thuộc, dễ bị biến thành công cụ, đánh mất sự gắn kết và tình liên đới xã hội.
- Ông nhấn mạnh mỗi cá thể đều mắc nợ cộng đồng, nên khủng hoảng chỉ có thể vượt qua khi con người biết sống hài hòa giữa lợi ích riêng và trách nhiệm chung.
b) Nêu ý kiến: những nhận định đó phần lớn vẫn còn phù hợp với thực tế hiện nay
Theo em, dù được phát biểu cách đây hơn nửa thế kỉ, phần lớn các nhận định ấy vẫn còn giá trị và tính thời sự. Bởi vì:
- Những vấn đề Anh-xtanh chỉ ra thuộc về *bản chất mối quan hệ cá nhân – cộng đồng*, mang tính phổ quát, vượt khỏi giới hạn một thời đại cụ thể.
- Thực tế hôm nay còn cho thấy các biểu hiện ấy rõ nét hơn: con người hiện đại sống trong xã hội công nghệ, mạng xã hội phát triển nhưng nhiều người vẫn cô đơn, bất an, thờ ơ với nhau; lối sống thực dụng, chạy theo vật chất và thành công cá nhân vẫn khá phổ biến.
- Sự lệ thuộc của con người vào máy móc, trí tuệ nhân tạo, cùng những lo âu về việc làm, về sự tha hóa… càng chứng tỏ cảnh báo của Anh-xtanh không hề lỗi thời.
c) Chỉ ra điều cần bổ sung, nhìn nhận lại (để đánh giá toàn diện)
- Một số chi tiết gắn với hoàn cảnh cụ thể giữa thế kỉ XX (tình hình kinh tế, chiến tranh, cách tổ chức sản xuất thời ấy) nay đã thay đổi, nên không nên áp dụng máy móc.
- Đồng thời, thời đại ngày nay cũng ghi nhận nhiều tiến bộ tích cực mà tác giả chưa thể hình dung hết: ý thức về quyền con người, tinh thần hợp tác toàn cầu, các phong trào vì cộng đồng và môi trường… Điều đó cho thấy con người vẫn đang nỗ lực khắc phục khủng hoảng theo đúng tinh thần mà Anh-xtanh mong mỏi.
d) Kết luận
Như vậy, những nhận định của Anh-xtanh về thời đại về cơ bản *vẫn còn phù hợp* với thực tế hôm nay, bởi chúng chạm tới những vấn đề nhân sinh có tính bền vững; tuy cần được đọc với cái nhìn lịch sử – cụ thể và bổ sung thêm những chuyển biến tích cực của thời đại mới. Chính sự còn phù hợp ấy khẳng định tầm nhìn sâu sắc, giàu tính nhân văn của tác giả.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.