Giải Bài 5 trang 119 SGK Ngữ văn 11
Đề bài
Tổ chức thuyết trình trong nhóm học tập về một tác phẩm nghệ thuật đương đại đang tạo được tiếng vang trong dư luận (tác phẩm điện ảnh; tác phẩm âm nhạc; tác phẩm điêu khắc, hội hoạ, đồ hoạ;...).
Gợi ý trả lời
## Tổ chức thuyết trình trong nhóm về một tác phẩm nghệ thuật đương đại
Đây là bài nói thuộc phần *Củng cố, mở rộng* (Bài 5 — Nhân vật và xung đột trong bi kịch / kết nối với kĩ năng nói và nghe). Nhiệm vụ gồm hai phần việc: (1) tổ chức buổi thuyết trình trong nhóm và (2) trình bày được một bài thuyết trình cụ thể về một tác phẩm nghệ thuật đương đại đang gây tiếng vang. Dưới đây là cách làm theo đúng quy trình nói – nghe của SGK Ngữ văn 11 (Kết nối tri thức).
### a) Chuẩn bị (xác định đề tài, mục đích, người nghe)
- Chọn tác phẩm: chọn một tác phẩm nghệ thuật đương đại *đang tạo tiếng vang trong dư luận* và phù hợp với lứa tuổi học sinh. Có thể chọn ở các loại hình:
- Điện ảnh: một bộ phim Việt Nam hoặc quốc tế mới ra rạp được bàn luận nhiều.
- Âm nhạc: một ca khúc / album / dự án âm nhạc đang được yêu thích.
- Mĩ thuật – điêu khắc – hội hoạ – đồ hoạ: một triển lãm, bức tranh, pho tượng, tác phẩm sắp đặt gây chú ý.
- Xác định mục đích: giới thiệu, phân tích và nêu ý kiến đánh giá về giá trị (nội dung, nghệ thuật, ý nghĩa xã hội) của tác phẩm; qua đó lí giải vì sao nó tạo được tiếng vang.
- Xác định người nghe và không gian: người nghe là các bạn trong nhóm/lớp; thời lượng mỗi lượt nói khoảng 5–7 phút.
- Thu thập tư liệu: tìm thông tin về tác giả/ê-kíp, hoàn cảnh ra đời, nội dung, những luồng dư luận khen – chê; chuẩn bị phương tiện phi ngôn ngữ (hình ảnh, đoạn trích phim, bản nhạc, slide) để minh hoạ.
###
b) Tổ chức buổi thuyết trình trong nhóm
- Phân công: cử một bạn điều hành (giới thiệu, giữ thời gian, mời phát biểu), các thành viên lần lượt thuyết trình, các bạn còn lại làm người nghe – phản biện; có thể cử một bạn thư kí ghi lại ý kiến.
- Thống nhất tiêu chí đánh giá trước khi nói: nội dung (chính xác, sâu sắc), cách lập luận, bằng chứng, cách sử dụng phương tiện hỗ trợ, khả năng tương tác với người nghe.
- Sắp xếp trình tự: mỗi người nói – người nghe đặt câu hỏi – người nói phản hồi – nhóm nhận xét theo tiêu chí.
###
c) Dàn ý bài thuyết trình (bố cục ba phần)
Mở đầu
- Chào, nêu tên tác phẩm, tác giả/ê-kíp và lí do chọn (đang được dư luận quan tâm).
Triển khai
1. *Giới thiệu khái quát*: loại hình, hoàn cảnh ra đời, vị trí của tác phẩm trong đời sống nghệ thuật hiện nay.
2. *Phân tích giá trị nội dung*: đề tài, chủ đề, thông điệp tác phẩm gửi gắm; vấn đề xã hội mà nó chạm tới.
3. *Phân tích giá trị nghệ thuật*: đặc sắc về hình thức (ngôn ngữ điện ảnh, giai điệu – ca từ, đường nét – màu sắc – chất liệu…).
4. *Lí giải "tiếng vang"*: vì sao tác phẩm gây chú ý — tính thời sự, sự mới mẻ, tranh luận khen/chê; nêu và bàn luận hai chiều ý kiến dư luận.
5. *Ý kiến đánh giá của người nói*: khẳng định giá trị, chỉ ra điểm còn tranh cãi, bày tỏ quan điểm cá nhân có căn cứ.
Kết thúc
- Khái quát lại giá trị và ý nghĩa của tác phẩm; nêu bài học về cách tiếp nhận nghệ thuật đương đại một cách tỉnh táo; cảm ơn và mời trao đổi.
###
d) Trình bày và trao đổi, đánh giá
- Khi nói: trình bày rõ ràng, có điểm nhấn; kết hợp ngôn ngữ nói với hình ảnh/âm thanh minh hoạ; chú ý giọng điệu, ánh mắt, cử chỉ; tương tác với người nghe.
- Khi nghe: ghi chép ý chính, chuẩn bị câu hỏi, nhận xét trên tinh thần xây dựng.
- Đánh giá – rút kinh nghiệm: dùng bảng tiêu chí ở mục
b) để nhóm nhận xét ưu – nhược điểm từng bài nói, bình chọn bài thuyết trình thuyết phục nhất và rút kinh nghiệm chung.
*(Đây là bài thực hành nói – nghe nên sản phẩm cuối là một buổi thuyết trình có tổ chức và một bài nói hoàn chỉnh, không phải một đáp số tính toán.)*
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.