Giải Câu hỏi trang 85 SGK Ngữ văn 11
Đề bài
Bạn hãy lựa chọn và so sánh một bài thơ thuộc phong trào Thơ mới với một bài thơ thuộc thời kì trung đại để tìm ra những điểm khác biệt.
(văn bản: Một thời đại trong thi ca (Trích Thi nhân Việt Nam 1932 – 1941) – Hoài Thanh)
Gợi ý trả lời
Lựa chọn hai bài thơ để so sánh:
- Bài thơ Thơ mới: "Vội vàng" (Xuân Diệu, 1938).
- Bài thơ trung đại: "Thu điếu" – Câu cá mùa thu (Nguyễn Khuyến, cuối thế kỉ XIX).
Dựa theo tinh thần bài tiểu luận *Một thời đại trong thi ca* của Hoài Thanh (lấy chữ "tôi" làm chìa khóa để phân biệt Thơ mới với thơ cũ), có thể chỉ ra những điểm khác biệt sau:
a) Khác biệt về cái tôi trữ tình (nội dung cảm xúc):
- *Thu điếu* mang tiếng nói của cái "ta" – cái tôi chưa tách khỏi cộng đồng, ẩn mình, kín đáo. Nhà thơ gửi tâm sự vào cảnh vật, con người gần như hòa tan vào thiên nhiên ("Tựa gối buông cần lâu chẳng được"); cảm xúc là nỗi u hoài thầm lặng của một nhà nho trước thời cuộc.
- *Vội vàng* là tiếng nói trực tiếp, sôi nổi của cái "tôi" cá nhân mà Hoài Thanh gọi là "cái tôi" với tất cả nghĩa tuyệt đối của nó. Xuân Diệu bộc lộ khát vọng sống mãnh liệt, cái tôi tự tin, táo bạo, muốn "tắt nắng", "buộc gió", ôm trọn sự sống ("Ta muốn ôm / Cả sự sống mới bắt đầu mơn mởn").
b) Khác biệt về quan niệm thời gian và cảm hứng sống:
- *Thu điếu* mang thời gian tuần hoàn, tĩnh tại của thi ca trung đại; cảnh thu đẹp mà buồn, gợi sự ngưng đọng, thanh nhàn ẩn dật.
- *Vội vàng* mang ý thức thời gian tuyến tính một đi không trở lại ("Xuân đương tới nghĩa là xuân đương qua"), từ đó nảy sinh cảm hứng sống gấp, tận hưởng từng phút giây – một quan niệm nhân sinh hiện đại chưa từng có trong thơ cũ.
c) Khác biệt về hình thức nghệ thuật:
- *Thu điếu* viết theo thể thất ngôn bát cú Đường luật, niêm luật chặt chẽ, dùng hệ thống ước lệ, bút pháp chấm phá, lấy động tả tĩnh; ngôn ngữ hàm súc, cô đọng.
- *Vội vàng* viết theo thể thơ tự do, câu thơ co duỗi linh hoạt, phá vỡ khuôn khổ Đường luật; dùng điệp ngữ, liệt kê, động từ mạnh, hình ảnh tươi mới, cảm giác; ngôn ngữ phóng khoáng, giàu nhạc điệu và cá tính.
d) Kết luận (điểm khác biệt cốt lõi):
Sự khác biệt lớn nhất, như Hoài Thanh đã chỉ ra, nằm ở chữ "tôi": thơ trung đại là tiếng nói của cái "ta" chung, cái tôi náu mình sau lễ nghi và thiên nhiên; còn Thơ mới là sự giải phóng, khẳng định cái "tôi" cá nhân với cảm xúc, khát vọng và cách nhìn đời hoàn toàn mới mẻ. Đó chính là tinh thần của "một thời đại trong thi ca".
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.