Giải Câu hỏi trang 85 SGK Ngữ văn 11
Đề bài
Tiêu chí nào được nêu để phân biệt thơ mới – thơ cũ?
Bài viết đã tập trung bàn luận về vấn đề gì trong đời sống?
(văn bản: Một thời đại trong thi ca (Trích Thi nhân Việt Nam 1932 – 1941) – Hoài Thanh)
Gợi ý trả lời
a) Tiêu chí được nêu để phân biệt thơ mới – thơ cũ
- Trước hết, Hoài Thanh chỉ ra cái khó của việc phân biệt: ranh giới giữa thơ mới và thơ cũ không rạch ròi, "hôm nay phôi thai từ hôm qua và trong cái mới vẫn còn rớt lại ít nhiều cái cũ". Vì vậy không thể căn cứ vào từng bài, từng câu lẻ tẻ.
- Từ đó tác giả nêu nguyên tắc (tiêu chí) nhận diện: phải tìm ở cái tinh thần chung, cái đại thể, chứ không sa vào tiểu tiết; và khi so sánh thì phải "sánh bài hay với bài hay", lấy cái hay làm đại diện cho mỗi thời đại, chứ không đem cái dở của thời này so với cái hay của thời kia.
- Tiêu chí cốt lõi để phân biệt chính là "tinh thần thơ mới", kết tinh ở sự đối lập giữa hai chữ "tôi" và "ta":
- Thơ cũ là tiếng nói của chữ "ta" – cái ta chung của đoàn thể, cộng đồng; cái tôi cá nhân chìm trong cái ta, không có ý thức về bản thân mình.
- Thơ mới là tiếng nói của chữ "tôi" – ý thức cá nhân, cái tôi với nghĩa tuyệt đối của nó; con người tự khẳng định bản ngã, cá tính riêng.
→ Như vậy, tiêu chí phân biệt không nằm ở hình thức câu chữ hay niêm luật, mà ở tinh thần, ở quan niệm về con người cá nhân: sự xuất hiện của chữ "tôi" (cái tôi cá nhân) thay cho chữ "ta" (cái ta cộng đồng).
b) Vấn đề trong đời sống mà bài viết tập trung bàn luận
- Bài viết tập trung bàn về "tinh thần thơ mới", mà thực chất là bàn về sự thức tỉnh, trỗi dậy của ý thức cá nhân – cái "tôi" trong đời sống tinh thần của con người Việt Nam thời kì ấy.
- Qua chuyện thơ ca, tác giả chạm tới một vấn đề lớn của đời sống: bi kịch của cái tôi cá nhân – cái tôi tội nghiệp, cô đơn, mất chỗ dựa, "thiếu một lòng tin đầy đủ", nên tìm về nương náu trong tình yêu tiếng Việt như một cách gửi gắm tình yêu quê hương đất nước và niềm tin vào tương lai.
→ Nói cách khác, từ việc luận bàn thơ mới, Hoài Thanh đặt ra vấn đề về ý thức cá nhân và tâm trạng của cả một thế hệ trí thức, thanh niên Việt Nam trước thời cuộc – nỗi buồn, sự cô đơn, bế tắc và niềm thiết tha với tiếng mẹ đẻ, với giống nòi.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.