Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập một

Giải Câu 1 trang 106 SGK Ngữ văn 11

Lời tiễn dặn (trích Tiễn dặn người yêu)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Qua hai lời tiễn dặn trong đoạn trích, người đọc có thể nắm bắt được điều gì về bối cảnh của câu chuyện?
(văn bản: Tiễn dặn người yêu (truyện thơ dân tộc Thái))

Gợi ý trả lời

Câu 1 (trang 107) — Bối cảnh câu chuyện hiện ra qua hai lời tiễn dặn

Đoạn trích gồm hai lời tiễn dặn của chàng trai dành cho cô gái. Đọc kĩ hai lời ấy, người đọc có thể lần ra được hoàn cảnh (bối cảnh) của câu chuyện như sau:

a) Về mối quan hệ của hai nhân vật: Chàng trai và cô gái là đôi trai gái yêu nhau tha thiết, từng gắn bó sâu nặng. Những lời xưng hô trìu mến ("người đẹp anh yêu", "người đẹp em"...) cùng giọng điệu nghẹn ngào cho thấy đây là tình yêu chân thành, mãnh liệt chứ không phải quan hệ hời hợt.

b) Về tình huống éo le dẫn tới cuộc chia li: Hai người yêu nhau nhưng không được kết duyên vợ chồng. Cô gái bị ép duyên, phải đi lấy một người chồng khác mà mình không yêu. Lời tiễn dặn vang lên chính trong thời khắc chàng trai đưa tiễn cô gái về nhà chồng — một cuộc chia li đầy đau đớn, trái với nguyện vọng của cả hai.

c) Về bối cảnh xã hội: Qua bi kịch tình yêu tan vỡ, người đọc nhận ra bối cảnh xã hội miền núi xưa (của dân tộc Thái) với những tập tục khắc nghiệt, hôn nhân không do đôi lứa tự quyết định mà bị chi phối bởi cha mẹ, lễ giáo, tiền của... Chính những ràng buộc ấy đã đẩy đôi trai gái vào cảnh chia lìa.

d) Về diễn biến tiếp sau: Hai lời tiễn dặn đặt ở hai thời điểm khác nhau còn hé lộ số phận về sau của cô gái: nàng về nhà chồng nhưng không hạnh phúc, bị hắt hủi, đánh đập; chàng trai chứng kiến cảnh ấy mà xót xa, thề nguyền sẽ tìm mọi cách để được đoàn tụ, giữ trọn lời hẹn ước thủy chung.

→ Như vậy, chỉ qua hai lời tiễn dặn, người đọc đã nắm bắt được bối cảnh cốt lõi của câu chuyện: một mối tình đẹp nhưng dang dở vì hủ tục ép duyên, dẫn đến cảnh chia li đau đớn và khát vọng đoàn tụ mãnh liệt của đôi lứa.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.