Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập một

Giải Câu 4 trang 106 SGK Ngữ văn 11

Lời tiễn dặn (trích Tiễn dặn người yêu)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Qua đoạn trích, hình ảnh chàng trai hiện lên với những đặc điểm gì? Bạn thấy xúc động nhất với những biểu hiện nào của nhân vật này?
(văn bản: Tiễn dặn người yêu (truyện thơ dân tộc Thái))

Gợi ý trả lời

Câu 4 (trang 107): Hình ảnh chàng trai trong đoạn trích

Qua đoạn trích *Lời tiễn dặn*, nhân vật chàng trai hiện lên là một con người thủy chung, giàu tình yêu thương và khát vọng hạnh phúc mãnh liệt. Có thể hình dung các đặc điểm nổi bật của chàng như sau:

a) Một người con trai yêu say đắm, thủy chung son sắt

Dù cô gái đã bị ép gả cho người khác, tình yêu trong lòng chàng trai không hề nguôi ngoai. Chàng vẫn một mực đi tiễn người yêu về nhà chồng, gọi người yêu bằng những tiếng tha thiết "người đẹp anh yêu", quyết níu giữ chút thời gian cuối cùng bên nhau: *"Được nhủ đôi câu, anh mới đành lòng quay lại", "Được dặn đôi lời, anh mới chịu quay đi"*. Tình cảm ấy cho thấy tấm lòng chung thủy, không gì lay chuyển được.

b) Một tâm hồn đau khổ, quặn thắt trước cảnh chia lìa

Chàng trai mang nỗi đau đớn, xót xa khi phải chứng kiến người yêu đi lấy chồng. Nỗi đau ấy được bộc lộ qua hàng loạt hình ảnh, cử chỉ đầy xúc cảm: cùng người yêu ngồi nghỉ, âu yếm "gỡ lá ngón", chăm sóc khi nàng bị nhà chồng đánh đập. Chàng cảm nhận sự chia li như một sự tan vỡ không cứu vãn nổi, tâm trạng rối bời, vừa níu kéo vừa bất lực.

c) Một ý chí, khát vọng đoàn tụ mãnh liệt, vượt lên số phận

Điểm sáng nhất trong tính cách chàng trai là niềm tin và lời thề gắn bó keo sơn. Chàng khẳng định sẽ chờ đợi, nguyện sum họp bằng mọi giá, dù phải trải qua bao gian khó, thời gian dài đằng đẵng: *"Không lấy được nhau mùa hạ, ta sẽ lấy nhau mùa đông / Không lấy được nhau thời trẻ, ta sẽ lấy nhau khi goá bụa về già"*. Lời thề ấy thể hiện khát vọng tự do yêu đương, dám chống lại những hủ tục ràng buộc, khẳng định sức mạnh của tình yêu chân chính.

d) Một con người giàu lòng nhân ái, ân cần, tha thiết

Tình yêu của chàng trai không chỉ là say đắm mà còn là sự chăm chút, lo lắng cho người mình yêu. Chàng xót xa khi thấy nàng bị hành hạ, ân cần làm thuốc, vỗ về an ủi, mong xoa dịu nỗi đau của người yêu. Đó là tình yêu cao đẹp, vị tha và đầy trách nhiệm.

Biểu hiện khiến em xúc động nhất (nêu cảm nhận cá nhân):

Em xúc động nhất với lời thề nguyền thủy chung, khát vọng đoàn tụ của chàng trai ở cuối đoạn trích — lời khẳng định sẽ chờ đợi, sum họp dù phải đợi đến "khi goá bụa về già", "chết thành sông", "chết thành đất" vẫn ở bên nhau. Những lời ấy cho thấy một tình yêu bất chấp thời gian, bất chấp hoàn cảnh và cả cái chết; nó nâng hình ảnh chàng trai lên thành biểu tượng đẹp đẽ cho khát vọng tình yêu tự do, chung thủy của con người lao động. Chính niềm tin mãnh liệt ấy đã khiến bi kịch chia li trở nên vừa đau đớn vừa ngời sáng ý nghĩa nhân văn.

*(Lưu ý: Ý

d) là cảm nhận cá nhân, học sinh có thể chọn biểu hiện khác — như hành động gỡ lá ngón, làm thuốc chăm sóc người yêu — miễn lí giải hợp lí.)*

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.