Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập một

Giải Bài 2 trang 109 SGK Ngữ văn 11

Dương phụ hành (Cao Bá Quát)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Xác định thời gian, không gian, sự việc của câu chuyện được kể trong bài thơ.
(văn bản: Dương phụ hành - Cao Bá Quát)

Gợi ý trả lời

Bài thơ: *Dương phụ hành* (Bài hành về người thiếu phụ phương Tây) — Cao Bá Quát.

Bài thơ ghi lại một cảnh tượng mà nhân vật trữ tình (nhà thơ) quan sát được trong chuyến đi "dương trình hiệu lực" ở hải ngoại. Có thể xác định ba yếu tố của câu chuyện như sau:

a) Thời gian

Câu chuyện diễn ra vào ban đêm, dưới ánh trăng khuya:
- "Tựa vai chồng dưới bóng trăng thâu" → có vầng trăng, trời đã về khuya.
- "Gió bể, đêm sương thổi lạnh thay" → đêm sương, gió biển lạnh.

→ Một đêm khuya thanh vắng, có trăng, có sương lạnh và gió biển.

b) Không gian

Không gian là cảnh biển nơi đất khách, trên những con thuyền đậu ngoài bến:
- Có thuyền của người phương Tây (nơi đôi vợ chồng phương Tây) và "thuyền Nam" ("Ngó thuyền Nam thấy đèn le lói") → gợi cảnh nhiều thuyền neo đậu.
- "Gió bể", "đêm sương" → không gian khoáng đạt giữa biển khơi, mênh mông và lạnh lẽo.

→ Không gian biển đêm nơi xứ người, trên/bên những con thuyền đang neo đậu.

c) Sự việc (câu chuyện được kể)

Nhà thơ kể lại hình ảnh một người thiếu phụ phương Tây trong một đêm trăng trên biển:
- Người thiếu phụ mặc áo trắng như tuyết, tựa vai chồng dưới ánh trăng.
- Nàng cùng chồng rì rầm trò chuyện, tay hững hờ cầm cốc sữa, biếng uống.
- Thấy đêm sương gió lạnh, nàng nũng nịu, uốn éo đòi chồng nâng đỡ, chăm sóc.

Đó là một cảnh sinh hoạt gia đình ấm áp, tình tứ, tự do của đôi vợ chồng phương Tây. Cảnh ấy được nhìn qua con mắt của nhân vật trữ tình — một người đang cô đơn nơi đất khách — nên khép lại bằng nỗi niềm chạnh lòng: "Biết đâu nỗi khách biệt ly này" (người thiếu phụ hạnh phúc kia nào thấu hiểu nỗi lòng ly biệt, cô quạnh của khách tha hương).

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.