Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập một

Giải Bài 1 trang 122 SGK Ngữ văn 11

Bài 4. Tự sự trong truyện thơ dân gian và trong thơ trữ tình (Củng cố, mở rộng)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Chỉ ra các điểm tương đồng, khác biệt giữa truyện thơ và thơ trữ tình. Kể tên các bài thơ trữ tình giàu yếu tố tự sự mà bạn biết, ngoài các bài đã có trong sách giáo khoa Ngữ văn lớp 11.

Gợi ý trả lời

a) Điểm tương đồng giữa truyện thơ và thơ trữ tình

- Cả hai đều là tác phẩm được viết bằng hình thức thơ (có vần, nhịp, dòng thơ, âm điệu), sử dụng ngôn ngữ giàu hình ảnh, giàu nhạc tính và sức gợi cảm.
- Đều sử dụng các biện pháp tu từ (so sánh, ẩn dụ, điệp ngữ…) và chú trọng việc bộc lộ tình cảm, cảm xúc của con người.
- Đều có thể xuất hiện yếu tố tự sự (kể việc, kể người) và yếu tố trữ tình (bộc lộ cảm xúc) đan xen với nhau ở những mức độ khác nhau.

b) Điểm khác biệt giữa truyện thơ và thơ trữ tình

| Phương diện | Truyện thơ | Thơ trữ tình |
|---|---|---|
| Yếu tố chủ đạo | Yếu tố tự sự là chính: kể lại một câu chuyện, một chuỗi sự kiện | Yếu tố trữ tình là chính: trực tiếp bộc lộ cảm xúc, tâm trạng |
| Cốt truyện – nhân vật | Có cốt truyện hoàn chỉnh, có nhân vật, sự kiện, tình huống, diễn biến | Thường không có cốt truyện; nếu có nhân vật thì chủ yếu là nhân vật trữ tình (cái tôi tác giả) |
| Dung lượng | Thường dài, nhiều dòng, nhiều khổ/đoạn để triển khai câu chuyện | Thường ngắn gọn, cô đọng, tập trung vào một trạng thái cảm xúc |
| Phương thức biểu đạt | Kết hợp tự sự, miêu tả với trữ tình; kể là nổi bật | Chủ yếu biểu cảm; tự sự (nếu có) chỉ là cái cớ để bộc lộ cảm xúc |
| Mục đích | Phản ánh hiện thực đời sống, số phận con người qua câu chuyện | Giãi bày thế giới nội tâm, tình cảm, suy tư của chủ thể trữ tình |

c) Một số bài thơ trữ tình giàu yếu tố tự sự (ngoài các bài đã học trong SGK Ngữ văn 11)

- *Bên kia sông Đuống* – Hoàng Cầm
- *Núi Đôi* – Vũ Cao
- *Quê hương* – Giang Nam
- *Màu tím hoa sim* – Hữu Loan
- *Núi Mường Hung dòng sông Mã* – Cầm Giang
- *Người con gái Việt Nam* (Em là ai…) – Tố Hữu
- *Viếng bạn* – Hoàng Lộc
- *Dọn về làng* – Nông Quốc Chấn

(Đây là những bài thơ tuy thuộc thể trữ tình nhưng có kể lại câu chuyện, có nhân vật và sự kiện, nên giàu yếu tố tự sự.)

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.