Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập một

Giải Câu hỏi trang 129 SGK Ngữ văn 11

Sống, hay không sống (trích Hăm-lét) – Uy-li-am Sếch-xpia   Gợi ý trả lời

Đề bài

NGỮ LIỆU: HĂM-LÉT – Sống, hay không sống – đó là vấn đề. Chịu đựng tất cả những viên đá, những mũi tên của số mệnh phũ phàng, hay là cầm vũ khí vùng lên mà chống lại với sóng gió của biển khổ, chống lại để mà diệt chúng đi, đằng nào cao quý hơn? [...] Có ai đành cam chịu, than vãn rên rỉ, đổ mồ hôi dưới gánh nặng của cuộc đời mệt mỏi, nếu không phải chỉ vì sợ một cái gì mênh mang sau khi chết, cả một thế giới huyền bí mà đã vượt biên cương thì không một du khách nào còn quay trở lại, nỗi sợ làm cho tâm trí rối bời và bắt ta phải cam chịu mọi khổ nhục trên cõi thế này còn hơn là bay tới những nỗi khổ nhục khác mà ta chưa hề biết tới? Đấy, chính nỗi vướng mắc của tâm tư ấy làm cho chúng ta trở thành hèn mạt tất cả, và ngọn lửa của quyết tâm vừa bùng lên đã mờ nhạt ốm yếu đi trước ánh leo lắt của ý nghĩ đó, bao dự kiến lớn lao, cao quý cũng phải xoay chiều đổi hướng, chẳng thể biến thành hành động.

Sự xung đột với cả thời đại đã để lại dấu ấn như thế nào trong nội tâm Hăm-lét?

Gợi ý trả lời

Phân tích: Dấu ấn của sự xung đột với cả thời đại trong nội tâm Hăm-lét

a) Bối cảnh xung đột

Hăm-lét là con người của thời đại Phục hưng – đề cao lí tưởng nhân văn, tin vào phẩm giá, lí trí và vẻ đẹp cao quý của con người. Nhưng chàng lại sống trong một thực tại đảo điên: cha bị sát hại, mẹ vội tái giá, triều đình Đan Mạch mục ruỗng, dối trá và tội ác lên ngôi. Đó là sự xung đột giữa lí tưởng nhân văn cao đẹp với hiện thực "thời đại đảo điên", một mình chàng phải gánh trách nhiệm "sửa lại" cả một thời đại đã "trật khớp".

b) Dấu ấn thứ nhất: nội tâm bị giằng xé, trở thành con người của sự hoài nghi và suy tư

Xung đột ấy biến Hăm-lét thành con người của những câu hỏi lớn. Lời độc thoại mở đầu bằng vấn đề nhức nhối "Sống, hay không sống – đó là vấn đề" cho thấy chàng không còn hành động theo bản năng mà luôn tra vấn về ý nghĩa của tồn tại, về việc nên "chịu đựng" hay "vùng lên mà chống lại". Cả thời đại dồn vào nội tâm một con người khiến chàng rơi vào trạng thái phân thân, cô đơn, luôn trăn trở, cân nhắc giữa các lựa chọn mà không dễ dàng dứt khoát.

c) Dấu ấn thứ hai: nỗi đau khổ, bi quan và nỗi sợ về cái chết, về cõi "mênh mang" bí ẩn

Sự bế tắc của thời đại in dấu thành nỗi khổ đau và bi quan sâu sắc. Hăm-lét cảm nhận cuộc đời như "gánh nặng" mệt mỏi với "những viên đá, những mũi tên của số mệnh phũ phàng", như "sóng gió của biển khổ". Chàng khao khát thoát khỏi nhưng lại bị níu giữ bởi "nỗi sợ một cái gì mênh mang sau khi chết" – thế giới huyền bí "đã vượt biên cương thì không một du khách nào còn quay trở lại". Chính nỗi sợ ấy khiến con người "cam chịu mọi khổ nhục trên cõi thế này".

d) Dấu ấn thứ ba: sự do dự, chần chừ – mâu thuẫn giữa ý chí và hành động

Đây là dấu ấn đậm nét nhất. Xung đột với cả thời đại khiến ý chí của Hăm-lét bị tê liệt: "ngọn lửa của quyết tâm vừa bùng lên đã mờ nhạt ốm yếu đi", "bao dự kiến lớn lao, cao quý cũng phải xoay chiều đổi hướng, chẳng thể biến thành hành động". Nhận thức sâu sắc về sự rối ren của thời đại khiến "tâm tư" vướng mắc, biến con người "trở thành hèn mạt". Sự suy tư quá mức, ý thức trách nhiệm quá lớn trước cả một thời đại đã trở thành gánh nặng làm chàng do dự, trì hoãn hành động.

Khái quát

Như vậy, xung đột với cả thời đại không chỉ là xung đột bên ngoài mà đã chuyển hóa, in sâu thành bi kịch nội tâm: Hăm-lét vừa là con người hoài nghi, suy tư và cô đơn; vừa đau khổ, bi quan trước hiện thực đen tối; vừa giằng xé, do dự giữa khát vọng hành động cao cả và sự bất lực, trì hoãn. Đó chính là bi kịch của con người nhân văn chủ nghĩa tỉnh thức, dám đối diện với "thời đại đảo điên" bằng tất cả chiều sâu tư tưởng của mình.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.