Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập một

Giải Câu hỏi trang 129 SGK Ngữ văn 11

Sống, hay không sống (trích Hăm-lét) – Uy-li-am Sếch-xpia   Gợi ý trả lời

Đề bài

Chú ý sự khác biệt giữa lời Hăm-lét nói với Ô-phê-li-a trong độc thoại và đối thoại.
(văn bản: Sống, hay không sống (trích Hăm-lét) – Uy-li-am Sếch-xpia)

Gợi ý trả lời

Mở ý: Trong đoạn trích *Sống, hay không sống* (trích *Hăm-lét*), lời Hăm-lét nói với Ô-phê-li-a được đặt ở hai tình huống khác nhau: khi chàng độc thoại (một mình suy tư, chưa biết Ô-phê-li-a đang ở đó) và khi chàng đối thoại trực tiếp với nàng. Hai mạch lời ấy khác nhau rõ rệt về nội dung, giọng điệu và mục đích.

a) Trong độc thoại (lời chỉ nói với chính mình):
- Hăm-lét không hướng tới Ô-phê-li-a mà đắm trong dòng suy tưởng triết lí về lẽ "sống, hay không sống", về cái chết, về nỗi đau và sự hèn yếu của con người trước số phận.
- Giọng điệu trầm lắng, chân thành, day dứt, bộc lộ con người thật bên trong đầy mâu thuẫn, cô đơn và bi kịch của chàng. Khi vừa trông thấy Ô-phê-li-a, chàng còn cất lên lời dịu dàng, trân trọng: cầu cho nàng "nàng tiên dịu dàng" hãy cầu nguyện cho mọi tội lỗi của chàng được tha thứ.
- Đây là tiếng nói của tình cảm thật, của một tâm hồn nhạy cảm còn giữ sự tôn kính, yêu thương đối với Ô-phê-li-a.

b) Trong đối thoại (lời nói trực tiếp với Ô-phê-li-a):
- Hăm-lét thay đổi hẳn thái độ: lời lẽ trở nên chua chát, cay nghiệt, có phần tàn nhẫn và như điên dại. Chàng chối bỏ tình yêu ("Ta chẳng yêu nàng bao giờ"), xỉ vả, giễu cợt, khuyên nàng "đi tu đi", nói những lời gay gắt về đàn bà và về sự giả dối của con người, của xã hội.
- Giọng điệu gay gắt, mỉa mai, kích động, dường như cố tình đẩy Ô-phê-li-a ra xa.
- Sự tàn nhẫn ấy không hoàn toàn là thật lòng: Hăm-lét giả điên để che giấu kế hoạch của mình, đồng thời chàng ngờ rằng cuộc gặp gỡ này bị sắp đặt, bị theo dõi (vua Clô-đi-út và Pô-lô-ni-út đang rình nghe). Vì thế lời chàng vừa là lớp mặt nạ, vừa trút nỗi phẫn uất, vỡ mộng trước một thế giới đầy giả dối.

Nhận xét về sự khác biệt:
- Lời trong độc thoại là tiếng nói bên trong, chân thật, cho thấy một Hăm-lét còn yêu thương, trân trọng Ô-phê-li-a và đang mang bi kịch tinh thần sâu sắc.
- Lời trong đối thoại là tiếng nói bên ngoài, đóng vai, lạnh lùng và cay độc, nhằm che giấu, thử thách và tự vệ trước âm mưu bủa vây quanh mình.
- Sự tương phản giữa hai mạch lời ấy làm nổi bật tấn bi kịch nội tâm của nhân vật: con người thật khao khát tình yêu, lẽ sống chính nghĩa bị buộc phải khoác lên lớp vỏ điên loạn, tàn nhẫn; qua đó khắc họa chiều sâu tính cách và số phận đầy mâu thuẫn, giằng xé của Hăm-lét.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.