Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập một

Giải Bài 4 trang 131 SGK Ngữ văn 11

Sống, hay không sống – đó là vấn đề (trích Hăm-lét) – Uy-li-am Sếch-xpia   Gợi ý trả lời

Đề bài

Nêu lí do khiến Hăm-lét cho rằng “chết” đáng “mong muốn” mà cũng là “điều khó khăn” buộc người ta phải “ngừng lại mà suy nghĩ”.
(văn bản: Sống, hay không sống – đó là vấn đề (trích Hăm-lét) – Uy-li-am Sếch-xpia)

Gợi ý trả lời

Căn cứ vào đoạn độc thoại nội tâm "Sống, hay không sống – đó là vấn đề" của Hăm-lét, có thể lí giải vì sao chàng vừa thấy cái "chết" là điều "đáng mong muốn", vừa thấy đó là "điều khó khăn" buộc người ta phải "ngừng lại mà suy nghĩ" như sau:

a) Vì sao Hăm-lét cho rằng "chết" là điều "đáng mong muốn"

- Hăm-lét đang sống giữa một thực tại đầy bất công, giả dối và tội ác (cha bị giết, mẹ vội tái giá, ngai vàng bị kẻ gian cướp đoạt). Chàng cảm nhận kiếp sống con người phải chịu đựng vô vàn đau khổ: "những viên đá, những mũi tên của số mệnh phũ phàng", "sự áp bức của kẻ bạo ngược", "hống hách của kẻ kiêu căng", "nỗi giày vò của tình yêu tuyệt vọng", "sự trì chậm của công lí"…
- Trong cái nhìn ấy, "chết" được hình dung như một giấc ngủ — nghĩa là sự nghỉ ngơi, sự chấm dứt mọi nỗi đau đớn, nhức nhối của thể xác và tâm hồn. Chết là thoát khỏi mọi khổ ải mà kiếp người phải gánh chịu.
- Chính vì cái chết hứa hẹn sẽ giải thoát con người khỏi những nỗi thống khổ triền miên ấy nên nó trở thành điều "đáng mong muốn", đáng khao khát như một sự nghỉ ngơi vĩnh viễn.

b) Vì sao "chết" lại là "điều khó khăn" buộc người ta phải "ngừng lại mà suy nghĩ"

- Cái chết được ví là giấc ngủ, nhưng "ngủ có thể nằm mơ" — và không ai biết sau cái chết, trong "giấc ngủ ngàn thu" ấy, con người sẽ gặp những gì. Đó là một thế giới bí ẩn, "miền đất chưa ai biết, từ đó không một du khách nào trở về".
- Nỗi sợ hãi về cái chưa biết sau cái chết khiến con người chùn bước: người ta thà cam chịu những đau khổ hiện hữu còn hơn lao vào những nỗi khổ khác mà mình chưa hề hay biết. Chính điều ấy khiến ý chí con người bị tê liệt, do dự.
- Vì vậy, dù khao khát được giải thoát, con người vẫn phải "ngừng lại mà suy nghĩ": cái chết không đơn thuần là sự kết thúc nhẹ nhõm, mà ẩn chứa biết bao điều bất trắc, mơ hồ, đáng sợ. Đây cũng chính là bi kịch tinh thần của Hăm-lét — một con người trăn trở, giằng xé giữa "sống" và "không sống", giữa hành động và do dự.

=> Kết luận: Cái "chết" vừa "đáng mong muốn" vì nó giải thoát con người khỏi muôn vàn đau khổ của kiếp sống bất công; nhưng cũng là "điều khó khăn" buộc phải suy nghĩ, vì nỗi sợ hãi trước thế giới bí ẩn, chưa ai biết sau cái chết khiến con người phải chùn bước, do dự. Qua đó, Sếch-xpia thể hiện chiều sâu bi kịch và tư tưởng nhân văn về sự tồn tại của con người.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.