Giải Bài 6 trang 131 SGK Ngữ văn 11
Đề bài
Hăm-lét đã nhận thức như thế nào về nguyên nhân tình trạng do dự, không thể hành động quyết đoán của chính mình? Dựa vào phần tóm tắt vở kịch, hãy cho biết Hăm-lét đã làm gì sau khi nhận thức được bản chất vấn đề.
(văn bản: Sống, hay không sống – đó là vấn đề (trích Hăm-lét) – Uy-li-am Sếch-xpia)
Gợi ý trả lời
a) Hăm-lét nhận thức về nguyên nhân tình trạng do dự, không thể hành động quyết đoán của chính mình
Trong màn độc thoại nổi tiếng "Sống, hay không sống – đó là vấn đề", Hăm-lét không chỉ phân vân giữa sống và chết mà còn tự mổ xẻ để tìm ra căn nguyên khiến mình chần chừ, không dám hành động.
- Chàng nhận ra rằng điều ngăn con người tự giải thoát khỏi mọi khổ đau bằng cái chết chính là nỗi khiếp sợ cái thế giới bên kia – "miền đất chưa ai biết, từ biên giới đó chẳng một du khách nào còn quay trở lại". Chính sự sợ hãi những điều mơ hồ, chưa biết sau khi chết đã làm tê liệt ý chí hành động của con người.
- Từ đó, Hăm-lét đi đến một kết luận khái quát về chính mình: "Đấy, chính nỗi vướng mắc của tâm tư ấy làm cho chúng ta hèn nhát hết thảy; ý chí quyết tâm nóng hổi thoạt đầu, qua ánh nhợt nhạt của ý nghĩ đâm ra ẻo lả, xanh xao…" Nghĩa là nguyên nhân sâu xa của sự do dự nằm ở sự suy nghĩ, cân nhắc, đắn đo quá mức ("ý thức", lí trí). Chính thói quen nghĩ ngợi quá nhiều, ý thức quá rõ về hậu quả, về lẽ phải – trái, về điều chưa biết đã khiến những dự định lớn lao "mất hết nhuệ khí", những hành động đang hăm hở bỗng "ngừng trôi, mất cả ý nghĩa của hành động".
→ Như vậy, Hăm-lét tự nhận thức được bi kịch của mình: chàng do dự không phải vì hèn nhát hay thiếu quyết tâm báo thù, mà vì chàng là con người của trí tuệ và ý thức, luôn suy tư, hoài nghi, muốn làm sáng tỏ bản chất sự việc trước khi hành động. Chính chiều sâu nhận thức và lương tri đã trở thành sức nặng kìm giữ hành động của chàng.
b) Việc Hăm-lét đã làm sau khi nhận thức được bản chất vấn đề (dựa vào phần tóm tắt vở kịch)
Sau khi ý thức được nguồn gốc sự do dự ở chính mình, Hăm-lét không buông xuôi mà chủ động tìm cách vượt qua tình trạng ấy bằng những hành động thận trọng, có tính toán:
- Giả điên để che giấu ý đồ thật, tránh sự nghi ngờ và dò xét của vua Clô-đi-út cùng triều đình, đồng thời có cơ hội quan sát, điều tra.
- Dàn dựng một vở kịch diễn lại đúng cảnh vua cha bị hạ độc, mượn phản ứng của Clô-đi-út khi xem kịch để kiểm chứng, xác nhận tội ác của hắn – thể hiện đúng con người lí trí, muốn có bằng chứng chắc chắn rồi mới hành động.
- Cuối cùng, khi đã nắm rõ bản chất sự thật, Hăm-lét hành động trả thù: vạch trần và trừng phạt kẻ gây tội ác, giết chết Clô-đi-út, hoàn thành nghĩa vụ báo thù cho cha – dù bản thân chàng cũng phải trả giá bằng cái chết.
→ Diễn biến đó cho thấy Hăm-lét là con người của hành động nhưng là hành động đi liền với nhận thức: chàng chỉ ra tay khi đã hiểu thấu bản chất vấn đề, biến sự do dự của trí tuệ thành những bước đi tỉnh táo, quyết đoán.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.