Giải Câu hỏi trang 21 SGK Ngữ văn 11
Đề bài
Tràng có tâm trạng như thế nào khi nghe câu chuyện mà người "vợ nhặt" kể?
(văn bản: Vợ nhặt – Kim Lân)
Gợi ý trả lời
Bối cảnh: Trên đường về nhà và trong buổi sáng hôm sau, qua lời kể cùng những biểu hiện của người "vợ nhặt", Tràng dần hiểu rõ hơn về hoàn cảnh và con người thị. Tâm trạng của Tràng diễn biến phức tạp, có thể phân tích theo các ý sau:
a) Ngỡ ngàng, có phần ái ngại xen lẫn tò mò: Khi nghe thị kể (và chứng kiến thái độ chao chát, chỏng lỏn lúc đầu rồi lại e thẹn, tủi hờn về sau), Tràng nhận ra đằng sau vẻ ngoài liều lĩnh ấy là một con người cũng có lòng tự trọng, cũng khổ sở vì đói khát. Tràng thấy thương và cảm thông cho cảnh ngộ của thị hơn là chê trách.
b) Chạnh lòng, thấm thía cái đói và thân phận: Qua câu chuyện, Tràng ý thức rõ hơn sức tàn phá của nạn đói — nó khiến người ta phải theo không nhau về làm vợ chồng. Điều đó làm Tràng vừa xót xa cho thị, vừa xót xa cho chính mình.
c) Vui sướng, hạnh phúc và trân trọng: Bao trùm hơn cả là niềm vui, niềm hạnh phúc ngỡ ngàng của một người đàn ông nghèo bỗng nhiên "nhặt" được vợ. Tràng thấy "một cái gì mới mẻ, lạ lắm, chưa từng thấy" — tình nghĩa vợ chồng, cảm giác êm dịu khi có một mái ấm. Càng hiểu hoàn cảnh của thị, Tràng càng thấy nên nâng niu, trân trọng người đã chịu theo mình.
d) Lo lắng thoáng qua nhưng bị niềm vui lấn át: Có lúc Tràng "chợn" khi nghĩ đến chuyện "thóc gạo này đến cái thân mình cũng chả biết có nuôi nổi không, lại còn đèo bòng", nhưng rồi anh tặc lưỡi "Chậc, kệ!" — niềm khao khát hạnh phúc gia đình đã chiến thắng nỗi lo cái đói.
e) Thay đổi ý thức trách nhiệm: Hiểu người vợ và cảnh nhà, Tràng trở nên người lớn, chín chắn hơn: anh thấy thương yêu, gắn bó với căn nhà, thấy mình "nên người", có bổn phận lo cho vợ con và gia đình — một sự trưởng thành trong tâm hồn.
Nhận xét chung: Diễn biến tâm trạng của Tràng thể hiện vẻ đẹp nhân hậu, khát vọng hạnh phúc và niềm tin vào sự sống của người lao động nghèo ngay giữa ranh giới của sự sống và cái chết — đó cũng là giá trị nhân đạo sâu sắc của tác phẩm.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.