Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập một

Giải Bài 2 trang 22 SGK Ngữ văn 11

Vợ nhặt (Kim Lân)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Xác định tình huống truyện và nêu ý nghĩa của nó.
(văn bản: Vợ nhặt – Kim Lân)

Gợi ý trả lời

a) Xác định tình huống truyện

Tình huống truyện của *Vợ nhặt* là tình huống "nhặt được vợ" — một tình huống vừa éo le vừa độc đáo:

- Tràng — một anh nông dân nghèo, xấu xí, dân ngụ cư, lại ế vợ — giữa nạn đói khủng khiếp năm Ất Dậu (1945), khi cái chết đang rình rập từng người, bỗng nhiên "nhặt" được vợ một cách dễ dàng, chỉ sau mấy câu hò bâng quơ và bốn bát bánh đúc.

- Việc dựng vợ gả chồng vốn là chuyện hệ trọng cả đời, nay diễn ra chóng vánh, tạm bợ giữa cảnh "người chết như ngả rạ", "không khí vẩn lên mùi ẩm thối của rác rưởi và mùi gây của xác người".

- Tình huống này khiến mọi người đều ngạc nhiên: dân xóm ngụ cư ngạc nhiên, bà cụ Tứ (mẹ Tràng) ngạc nhiên, và chính bản thân Tràng cũng ngỡ ngàng "đến bây giờ hắn vẫn còn ngờ ngợ như không phải thế".

b) Ý nghĩa của tình huống truyện

- *Về giá trị hiện thực:* Tình huống tố cáo tội ác của thực dân, phát xít đã đẩy người nông dân vào nạn đói thê thảm, khiến giá trị con người trở nên rẻ rúng — người ta có thể "nhặt" được vợ như nhặt một thứ đồ vật ngoài đường. Qua đó phơi bày số phận bi thảm của người dân lao động trước Cách mạng.

- *Về giá trị nhân đạo:* Đặt trong hoàn cảnh đói khát, cận kề cái chết, tình huống làm nổi bật vẻ đẹp tâm hồn của người lao động: khát vọng hạnh phúc gia đình, tình yêu thương, lòng cưu mang đùm bọc (Tràng cưu mang người đàn bà xa lạ) và niềm tin, niềm hi vọng vào sự sống, vào tương lai ngay trên bờ vực của cái chết (hình ảnh lá cờ đỏ và đoàn người phá kho thóc hiện lên trong óc Tràng ở cuối truyện).

- *Về nghệ thuật:* Tình huống độc đáo, bất ngờ này tạo nên sức hấp dẫn cho tác phẩm, đồng thời là bệ đỡ để nhà văn khắc họa sâu sắc tính cách, tâm lí nhân vật và bộc lộ tư tưởng chủ đề của truyện.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.