Giải Bài 2 trang 43 SGK Ngữ văn 11
Đề bài
Khi phân tích từng phương diện làm nên sức hấp dẫn của nghệ thuật tự sự trong Đời thừa, người viết đã đi theo trình tự nào?
(văn bản: Bài viết phân tích nghệ thuật tự sự trong truyện ngắn Đời thừa của Nam Cao (bài viết tham khảo, Nhóm biên soạn))
Gợi ý trả lời
Yêu cầu: Xác định trình tự mà người viết đã dùng để lần lượt phân tích các phương diện làm nên sức hấp dẫn của nghệ thuật tự sự trong *Đời thừa*.
Cách làm: Đọc kĩ bài viết tham khảo, tách ra các đoạn thân bài, mỗi đoạn làm nổi bật một phương diện của *nghệ thuật tự sự* (tức nghệ thuật kể chuyện), rồi ghi lại thứ tự xuất hiện của các phương diện đó.
Nhận xét trình tự triển khai:
a) Người viết không phân tích tản mạn mà đi theo một trình tự hợp lí, lần lượt làm rõ từng phương diện của nghệ thuật tự sự:
- Thứ nhất – cách tổ chức cốt truyện (kết cấu trần thuật): phân tích trước tiên cách Nam Cao dựng truyện không theo trình tự thời gian tuyến tính mà theo mạch vận động tâm lí nhân vật (đan xen hiện tại – quá khứ – hiện tại), tạo nên sức cuốn hút của câu chuyện.
- Thứ hai – nghệ thuật xây dựng nhân vật: tiếp đó làm rõ tài miêu tả, phân tích tâm lí nhân vật (Hộ), cách khắc họa tính cách qua diễn biến nội tâm và mâu thuẫn giằng xé bên trong.
- Thứ ba – điểm nhìn và người kể chuyện: phân tích sự linh hoạt, dịch chuyển điểm nhìn trần thuật (từ điểm nhìn bên ngoài của người kể chuyện sang điểm nhìn bên trong của nhân vật), khiến người đọc vừa quan sát vừa nhập vào nội tâm nhân vật.
- Thứ tư – ngôn ngữ và giọng điệu trần thuật: cuối cùng làm nổi bật ngôn ngữ nửa trực tiếp, giọng điệu vừa khách quan vừa chan chứa cảm thông, xót thương.
b) Như vậy, trình tự chung là đi từ phương diện bao quát, mang tính kết cấu (cốt truyện) đến các phương diện cụ thể, bên trong hơn (nhân vật → điểm nhìn/người kể → ngôn ngữ, giọng điệu). Mỗi phương diện được phân tích thành một mục/đoạn riêng, có dẫn chứng từ tác phẩm rồi mới khái quát giá trị, nhờ đó mạch lập luận mạch lạc, các luận điểm nối tiếp, bổ sung cho nhau để cùng chứng minh sức hấp dẫn của nghệ thuật tự sự trong *Đời thừa*.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.