Giải Câu hỏi trang 57 SGK Ngữ văn 11
Đề bài
"Tôi" ở khổ thơ này có sự phát triển như thế nào so với "tôi" ở khổ thơ trên?
(văn bản: Nhớ đồng – Tố Hữu)
Gợi ý trả lời
a) "Tôi" ở khổ thơ trên ("Đâu những ngày xưa, tôi nhớ tôi / Băn khoăn đi kiếm lẽ yêu đời / Vẩn vơ theo mãi vòng quanh quẩn / Muốn thoát, than ôi, bước chẳng rời"):
- Là cái "tôi" của những ngày chưa bắt gặp lí tưởng cách mạng: băn khoăn, hoài nghi, đi tìm "lẽ yêu đời" mà chưa thấy.
- Trạng thái tinh thần bế tắc, quẩn quanh, tù túng: "vẩn vơ", "vòng quanh quẩn", "muốn thoát" mà "bước chẳng rời" — khao khát vượt thoát nhưng bất lực.
b) "Tôi" ở khổ thơ này ("Rồi một hôm nào, tôi thấy tôi / Nhẹ nhàng như con chim cà lơi / Say đồng hương nắng vui ca hát / Trên chín tầng cao bát ngát trời..."):
- Là cái "tôi" của khoảnh khắc được giác ngộ, bắt gặp lí tưởng cách mạng — "tôi thấy tôi", một sự phát hiện, nhận thức lại chính mình.
- Trạng thái tinh thần vui sướng, nhẹ nhõm, tự do, bay bổng: so sánh "nhẹ nhàng như con chim cà lơi", niềm say mê "say đồng hương nắng vui ca hát", không gian mở rộng "chín tầng cao bát ngát trời".
c) Sự phát triển của "tôi":
- Đây là bước chuyển từ bóng tối sang ánh sáng, từ bế tắc sang giải thoát trong hành trình tinh thần của cái tôi trữ tình.
- "Tôi" vận động từ chỗ băn khoăn, quẩn quanh, tù túng, bất lực (khổ trên) đến chỗ giác ngộ lí tưởng, vui sướng, tự do, hòa mình với cuộc đời rộng lớn (khổ này).
- Qua đó, Tố Hữu thể hiện ý nghĩa thiêng liêng của việc được đón nhận ánh sáng cách mạng: lí tưởng đã làm hồi sinh, đổi thay trọn vẹn tâm hồn người thanh niên, mở ra lẽ sống mới đầy niềm tin và hạnh phúc. Nỗi nhớ đồng vì thế gắn liền với khát vọng tự do và niềm say mê lí tưởng của người chiến sĩ trong cảnh tù đày.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.