Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập một

Giải Câu hỏi trang 59 SGK Ngữ văn 11

Văn bản 2. Tràng giang (Huy Cận)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Chú ý đặc điểm chính tả và ngữ âm của từ láy "dợn dợn".
(văn bản: Tràng giang – Huy Cận)

Gợi ý trả lời

Từ láy "dợn dợn" trong câu thơ: *"Lòng quê dợn dợn vời con nước"* (khổ cuối bài *Tràng giang*).

a) Đặc điểm chính tả
- "Dợn dợn" được viết với phụ âm đầu "d" (không phải "gi", "r") và mang thanh nặng (dấu nặng ở cả hai tiếng).
- Đây không phải là từ thông dụng, có sẵn trong từ điển phổ thông (so với "gợn" trong "gợn sóng" hay "rờn rợn"). Cách viết "dợn dợn" là một sáng tạo riêng của Huy Cận (một số bản in ghi là "dờn dợn"). Việc giữ nguyên hình thức chính tả đặc biệt này nhằm bảo lưu dụng ý nghệ thuật của nhà thơ, không nên tự ý sửa thành "gợn" hay "rờn".

b) Đặc điểm ngữ âm
- Về cấu tạo, đây là từ láy toàn bộ (láy hoàn toàn): hai tiếng "dợn" – "dợn" lặp lại y nguyên cả phụ âm đầu, vần và thanh điệu.
- Vần "-ơn" khép lại bằng phụ âm cuối vang "n", cộng với thanh nặng trầm lắng, tạo nên âm hưởng trầm, ngân, lan tỏa và dùng dằng.
- Hiệu quả biểu đạt: từ láy vừa gợi hình những đợt sóng nhỏ gợn lên nối tiếp trên mặt "tràng giang", vừa gợi cảm nỗi nhớ nhà, nỗi buồn cứ dâng lên, dấy lên, lan rộng trong "lòng quê" của thi nhân theo từng con nước — khiến cảnh và tình hòa quyện, thấm đượm nỗi sầu vũ trụ và niềm thương nhớ cố hương.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.