Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập một

Giải Câu hỏi trang 61 SGK Ngữ văn 11

Văn bản 3. Con đường mùa đông (A-lếch-xan-đrơ Xéc-ghê-ê-vích Pu-skin)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Hãy hình dung những trở ngại tinh thần mà một người độc hành trên đường lạnh vắng có thể phải đối diện. Theo bạn, để vượt qua những trở ngại đó, người ta có thể làm gì?
(văn bản: Con đường mùa đông - A-lếch-xan-đrơ Xéc-ghê-ê-vích Pu-skin (Aleksandr Sergeyevich Pushkin))

Gợi ý trả lời

a) Những trở ngại tinh thần mà người độc hành trên con đường lạnh vắng có thể phải đối diện

Hình dung một người đi một mình trên con đường mùa đông hoang vắng, tối tăm, ta có thể thấy họ phải đương đầu với nhiều trở ngại về mặt tinh thần:

- Nỗi cô đơn, trống trải: Không gian lạnh lẽo, vắng lặng, không một bóng người khiến con người cảm thấy bị bỏ rơi, lạc lõng giữa mênh mông vô tận. Cảnh vật đơn điệu, buồn tẻ (ánh trăng mờ, cánh đồng tuyết trắng, không một mái lều, ánh lửa) càng làm tăng cảm giác hiu quạnh.

- Nỗi buồn chán và sự mệt mỏi, uể oải: Hành trình dài, lặp đi lặp lại một nhịp điệu đơn điệu (tiếng lục lạc đều đều, con đường tẻ ngắt) dễ khiến tinh thần mỏi mệt, chán nản, rã rời.

- Nỗi sợ hãi và cảm giác bất an: Bóng tối, sự im lặng và cái lạnh thấu xương gợi lên sự lo âu, bất trắc trước những điều chưa biết ở phía trước; con người dễ thấy nhỏ bé, cô độc trước thiên nhiên khắc nghiệt.

- Nỗi cô đơn trong tâm hồn và niềm khao khát sum vầy: Sâu xa hơn, đó là cảm giác xa cách với tổ ấm, với người thân yêu, là khát vọng về hơi ấm tình người, về một mái nhà, một gương mặt thân thuộc đang chờ đợi.

b) Để vượt qua những trở ngại đó, người ta có thể làm gì

Để vượt lên những trở ngại tinh thần ấy, con người có thể:

- Nuôi dưỡng niềm tin và hi vọng: Hướng về đích đến, về tương lai tươi sáng, về những điều tốt đẹp đang chờ phía trước để có thêm nghị lực bước tiếp (như nhân vật trữ tình trong bài thơ nghĩ về Nhi-na, về ngày gặp gỡ bên lò sưởi ấm áp).

- Tìm điểm tựa tinh thần từ kỉ niệm và tình yêu thương: Nghĩ về người thân, về mái ấm, về những kỉ niệm đẹp để tự an ủi, sưởi ấm tâm hồn, biến nỗi cô đơn thành động lực.

- Giữ sự bình tĩnh, chủ động và ý chí kiên cường: Chấp nhận thực tại, không để nỗi buồn và sợ hãi lấn át; tự nhủ lòng vững vàng để tiếp tục hành trình.

- Tìm niềm vui, vẻ đẹp trong chính cảnh vật và trong tâm hồn mình: Lắng nghe một tiếng hát, cảm nhận ánh trăng, biến những gì đơn điệu thành chất thơ; nói cách khác, dùng đời sống nội tâm phong phú để chiến thắng sự trống trải bên ngoài.

*(Đây là câu hỏi mở, khơi gợi trải nghiệm và suy nghĩ của người đọc trước khi đi vào văn bản; học sinh có thể trình bày theo cảm nhận riêng, miễn là hợp lí và chân thành.)*

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.