Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập một

Giải Câu 2 trang 64 SGK Ngữ văn 11

Con đường mùa đông (A-lếch-xan-đrơ Xéc-ghê-ê-vích Pu-skin)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Những hình ảnh ("trăng", "cột sọc chỉ đường") và âm thanh ("tiếng lục lạc", "kim đồng hồ kêu tích tắc") trong bài thơ đã diễn tả mâu thuẫn giữa nỗi buồn với ý thức vận động vượt qua trở ngại của nhân vật trữ tình trên con đường mùa đông như thế nào?
(văn bản: Con đường mùa đông (Pu-skin))

Gợi ý trả lời

Hệ thống hình ảnh và âm thanh trong bài thơ được tổ chức thành hai tuyến đối lập, qua đó làm nổi bật mâu thuẫn trong tâm trạng nhân vật trữ tình.

Tuyến thứ nhất gợi nỗi buồn, sự đơn điệu, ngưng trệ: ánh "trăng" mờ, buồn tỏa xuống những cánh đồng/con đường quạnh quẽ, và "tiếng lục lạc" đơn điệu, nhàm chán ngân lên trên hành trình. Vầng trăng buồn và nhịp lục lạc đều đều tô đậm cảm giác cô đơn, mệt mỏi, trống trải của người lữ khách giữa đêm đông hoang vắng.

Tuyến thứ hai lại gợi sự vận động, tiến về phía trước: những "cột sọc chỉ đường" lần lượt vụt qua, lướt về phía sau cho thấy con đường đang được rút ngắn, từng chặng trở ngại đang bị vượt qua; "tiếng lục lạc" tuy đơn điệu nhưng vẫn là âm thanh của cỗ xe tam mã đang chạy, không ngừng lại; và "kim đồng hồ kêu tích tắc" nhắc nhịp thời gian vẫn trôi, không gì ngăn được bước đi về phía trước.

Như vậy, cùng một khung cảnh nhưng hình ảnh và âm thanh vừa diễn tả nỗi buồn mênh mang (trăng buồn, lục lạc đơn điệu), vừa cho thấy ý thức vận động, niềm tin hướng về tương lai, về nơi ấm áp (hình bóng Nhi-na, mái nhà) của nhân vật trữ tình. Chính sự đan cài giữa cái tĩnh - buồn và cái động - tiến tới ấy đã tạo nên mâu thuẫn nội tâm: con người dù chìm trong nỗi buồn vẫn giữ nghị lực, kiên trì vượt qua trở ngại trên con đường mùa đông để đi tới đích.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.