Giải Câu 6 trang 64 SGK Ngữ văn 11
Đề bài
Nêu nhận xét về những hình tượng thơ được điểm lại trong khổ thơ cuối. Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn về cách lấy lại cảm giác bình yên trên những "con đường mùa đông" trong cuộc đời.
(văn bản: Con đường mùa đông (Pu-skin))
Gợi ý trả lời
a) Nhận xét về những hình tượng thơ được điểm lại trong khổ thơ cuối
Khổ thơ cuối:
*"Sầu lắm, Nhi-na: đường xa vắng,
Ngủ quên, bác xà ích lặng im,
Nhạc ngựa đều đều buông xa thẳm,
Sương mờ che lấp ánh trăng nghiêng."*
Điều đáng chú ý là khổ cuối gần như gom lại, điểm lại những hình tượng đã mở ra ở các khổ đầu bài thơ, tạo nên kết cấu vòng tròn, đầu cuối tương ứng:
- *"Sương mờ… ánh trăng nghiêng"* — gọi lại hình ảnh vầng trăng mờ ảo và làn sương ở khổ 1.
- *"Nhạc ngựa đều đều"* — gọi lại tiếng nhạc ngựa buồn tẻ của cỗ xe tam mã ở khổ 2.
- *"bác xà ích"* — gọi lại người xà ích và bài ca của bác ở khổ 3.
- *"đường xa vắng"* — gọi lại con đường mùa đông vắng vẻ, mênh mông.
- *"Nhi-na"* — gọi lại tên người thương đã xuất hiện ở khổ 5 ("Trở về với em ngày mai / Nhi-na").
Như vậy, khổ cuối chủ yếu điểm lại mạch hình tượng thiên nhiên mùa đông lạnh lẽo, hoang vắng, đơn điệu (trăng, sương, con đường, nhạc ngựa, bác xà ích) cùng với tiếng gọi "Nhi-na" — điểm tựa tình cảm duy nhất. (Lưu ý: những hình ảnh ấm áp như "bên lò lửa đỏ", "ngắm em ngắm mãi không thôi", "kim đồng hồ kêu tích tắc" nằm ở khổ 5 và khổ 6, KHÔNG xuất hiện trong khổ cuối, nên không nên nói chúng được điểm lại ở khổ cuối.)
Việc trở lại khung cảnh mùa đông buồn vắng ở khổ kết, nhưng vẫn vang lên tên "Nhi-na", cho thấy: dù thực tại con đường vẫn sầu muộn, cô lẻ, nhân vật trữ tình vẫn hướng về tình yêu và hơi ấm con người. Kết cấu vòng tròn cùng giọng điệu vừa buồn vừa tha thiết làm nổi bật vẻ đẹp tâm hồn Pu-skin: nhạy cảm trước nỗi buồn nhưng không bi lụy, luôn giữ được bản lĩnh và niềm tin.
b) Suy nghĩ về cách lấy lại cảm giác bình yên trên những "con đường mùa đông" trong cuộc đời
"Con đường mùa đông" là một hình ảnh ẩn dụ: trong cuộc đời, ai cũng có lúc phải đi qua những quãng đường lạnh lẽo, cô đơn, mệt mỏi, mất phương hướng — những khó khăn, thất bại, mất mát. Từ bài thơ, có thể rút ra vài cách để lấy lại cảm giác bình yên:
- Hướng về những điểm tựa tình cảm: như nhân vật trữ tình luôn nghĩ về Nhi-na, ta hãy nhớ đến gia đình, người thân, bạn bè — những người yêu thương và chờ đợi mình. Tình yêu thương là nguồn hơi ấm sưởi lại tâm hồn.
- Giữ niềm tin và hi vọng vào ngày mai: "Trở về với em ngày mai" nhắc ta rằng gian khó rồi sẽ qua; chỉ cần không gục ngã thì con đường nào cũng có điểm dừng ấm áp.
- Bình tĩnh đối diện nỗi buồn mà không bi lụy: Pu-skin không trốn tránh nỗi buồn mà điềm tĩnh vượt lên nó. Ta cũng nên học cách chấp nhận khó khăn như một phần tất yếu của hành trình.
- Tìm sự nâng đỡ từ thiên nhiên và nghệ thuật: âm nhạc, thơ ca, thiên nhiên có thể làm dịu những tổn thương trong lòng.
Tóm lại, để lấy lại bình yên trên "con đường mùa đông" của đời mình, mỗi người cần giữ một trái tim ấm áp yêu thương, một tinh thần lạc quan và bản lĩnh vững vàng để biến cô đơn, buồn đau thành động lực tiếp tục bước đi.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.