Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập một

Giải Câu hỏi trang 132 SGK Ngữ văn 11

Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài (Trích Vũ Như Tô) - Nguyễn Huy Tưởng   Gợi ý trả lời

Đề bài

Lời thoại và hành động thể hiện thái độ gì của các nhân vật?
(văn bản: Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài (Trích Vũ Như Tô) - Nguyễn Huy Tưởng)

Gợi ý trả lời

Phân tích thái độ của các nhân vật qua lời thoại và hành động

Lưu ý: Câu hỏi yêu cầu xét lời thoại và hành động của các nhân vật trong đoạn trích *Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài* để chỉ ra thái độ mà chúng thể hiện. Dưới đây phân tích theo từng nhóm nhân vật tiêu biểu.

a) Đan Thiềm — thái độ hốt hoảng, lo sợ cho tính mạng Vũ Như Tô và tha thiết cứu người tài:
- Lời thoại dồn dập, cấp bách: "Ông trốn đi", "Ông nghe tôi! Ông trốn đi! Ông phải trốn ngay đi mới được", "Đợi không được! Hoàng thượng đã băng… nghĩa quân sắp vào. Ông trốn đi". Những câu cầu khiến lặp lại, ngắn và gấp gáp cho thấy thái độ khẩn thiết, hoảng loạn.
- Hành động: giục giã, van xin, cuối cùng "lạy" nghĩa quân, xin chết thay cho Vũ Như Tô ("Tướng quân nghe tôi… Bao nhiêu tội tôi xin chịu hết. Nhưng xin tướng quân tha cho ông Cả").
→ Thể hiện thái độ trân trọng, tôn thờ cái tài, quên mình vì người tài, đồng thời tỉnh táo nhận ra thực tế nguy hiểm.

b) Vũ Như Tô — thái độ ngơ ngác, không tin, kiên quyết bảo vệ lí tưởng nghệ thuật, không chịu trốn:
- Lời thoại thể hiện sự bình tĩnh đến mức ảo tưởng: "Tôi làm gì nên tội?", "Họ tìm tôi, nhưng có lí gì họ giết tôi", "Tôi sống với Cửu Trùng Đài, chết cũng với Cửu Trùng Đài. Tôi không thể xa Cửu Trùng Đài một bước". Ông luôn tin mình vô tội, tin vào "lẽ phải".
- Hành động: dứt khoát không chạy trốn dù Đan Thiềm hết lời van nài; đến phút cuối vẫn kinh ngạc, đau đớn khi Cửu Trùng Đài bị đốt ("Ôi mộng lớn! Ôi Đan Thiềm! Ôi Cửu Trùng Đài!").
→ Thể hiện thái độ đề cao, say mê lí tưởng nghệ thuật thuần túy đến mức xa rời thực tế, không nhận ra mâu thuẫn giữa nghệ thuật và đời sống nhân dân.

c) Lũ cung nữ, bọn nội giám — thái độ hoảng loạn, vô ơn, hùa theo phản loạn:
- Lời thoại và hành động vu cáo, chế giễu, đổ tội cho Vũ Như Tô và Đan Thiềm ("Chính mụ ấy xui Vũ Như Tô làm hại nước"), tranh nhau tố giác để thoát thân.
→ Thể hiện thái độ sợ hãi, hèn nhát, hùa theo đám đông.

d) Ngô Hạch và quân khởi loạn — thái độ căm phẫn, quyết liệt trừng trị:
- Lời thoại hách dịch, dứt khoát: ra lệnh bắt, dẫn Vũ Như Tô đi, tuyên bố đốt Cửu Trùng Đài; coi Vũ Như Tô là kẻ "xây đài để hại dân".
→ Thể hiện thái độ của quần chúng nổi dậy: căm giận trước công trình xa hoa xây trên mồ hôi, xương máu nhân dân, dứt khoát phá bỏ.

Khái quát: Qua hệ thống lời thoại và hành động, Nguyễn Huy Tưởng khắc họa những thái độ trái ngược nhau, từ đó làm nổi bật bi kịch của người nghệ sĩ tài hoa Vũ Như Tô và mâu thuẫn không thể hòa giải giữa khát vọng nghệ thuật cao siêu với lợi ích thiết thực của nhân dân.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.