Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập một

Giải Bài 1 trang 141 SGK Ngữ văn 11

Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài (trích Vũ Như Tô) - Nguyễn Huy Tưởng   Gợi ý trả lời

Đề bài

Tóm tắt các sự kiện chính trong đoạn trích. Bạn có nhận xét gì về diễn biến của các sự kiện?
(văn bản: Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài (trích Vũ Như Tô) - Nguyễn Huy Tưởng)

Gợi ý trả lời

a) Tóm tắt các sự kiện chính trong đoạn trích

Đoạn trích *Vĩnh biệt Cửu Trùng Đài* là hồi thứ năm (hồi cuối) của vở kịch *Vũ Như Tô*, có thể tóm tắt theo chuỗi sự kiện sau:

- (1) Tình hình trở nên nguy cấp: quân khởi loạn do Trịnh Duy Sản cầm đầu nổi dậy, phe phản nghịch lôi kéo thợ xây đài cùng dân chúng chống lại triều đình, đòi giết Vũ Như Tô và phá Cửu Trùng Đài. Đan Thiềm hớt hải chạy vào báo tin và tha thiết giục Vũ Như Tô mau trốn đi để giữ lấy tính mạng.
- (2) Vũ Như Tô một mực không nghe, không chịu chạy trốn vì cho rằng mình "quang minh chính đại", chỉ làm việc cao cả (xây đài cho đất nước), không hề có tội, nên quân phản loạn không có lí do gì để giết mình.
- (3) Loạn quân tràn vào cung: Lê Tương Dực bị giết, Kim Phượng và đám cung nữ bị bắt bớ nhục mạ, Nguyễn Vũ tự sát, cơ nghiệp triều đình sụp đổ.
- (4) Đan Thiềm bị bắt, nàng vẫn hết lời van xin quân sĩ tha cho Vũ Như Tô, xin chết thay ông; nhưng lời van xin vô hiệu, nàng bị giải đi và vĩnh biệt Vũ Như Tô.
- (5) Vũ Như Tô bị bắt, vẫn bình tĩnh, vẫn tin ở lẽ phải của mình, đòi được gặp chủ tướng An Hòa Hầu để phân trần. Nhưng chính An Hòa Hầu lại ra lệnh đốt Cửu Trùng Đài.
- (6) Khi tận mắt chứng kiến Cửu Trùng Đài bốc cháy, Vũ Như Tô mới bừng tỉnh, vỡ mộng, đau đớn tuyệt vọng rồi bị dẫn ra pháp trường. Giấc mộng lớn và công trình nghệ thuật của đời ông tan thành tro bụi.

b) Nhận xét về diễn biến của các sự kiện

- Các sự kiện diễn ra dồn dập, căng thẳng, gấp gáp, đúng đặc trưng của một hồi kịch cao trào – kết thúc: mâu thuẫn tích tụ từ các hồi trước đến đây bùng nổ và được giải quyết nhanh chóng, dứt khoát.
- Diễn biến phát triển theo hướng ngày càng bi thảm, dồn Vũ Như Tô vào bước đường cùng: từ tin báo nguy cấp → khuyên trốn bất thành → triều đình sụp đổ → Đan Thiềm bị bắt → Cửu Trùng Đài bị đốt → Vũ Như Tô bị giết. Mỗi sự kiện là một nấc thang đẩy bi kịch lên đỉnh điểm.
- Các sự kiện làm nổi bật hai mâu thuẫn cơ bản chưa thể giải quyết trọn vẹn: mâu thuẫn giữa nhân dân lao động khốn khổ với bọn hôn quân bạo chúa, và mâu thuẫn giữa khát vọng nghệ thuật cao siêu, thuần túy của người nghệ sĩ (Vũ Như Tô) với lợi ích thiết thực của nhân dân. Vì vậy cái kết vừa mang tính tất yếu vừa để lại day dứt, băn khoăn.
- Cách sắp xếp sự kiện cho thấy tài năng dựng kịch của Nguyễn Huy Tưởng: nhịp điệu nhanh, giàu kịch tính, khắc họa sâu sắc tấn bi kịch của người nghệ sĩ "thiên tài" nhưng lầm lạc, xa rời thực tế đời sống nhân dân, để rồi phải trả giá bằng cả sinh mạng và sự nghiệp.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.