Sách giáo khoa Ngữ văn 11 Tập hai

Giải Bài 1 trang 28 SGK Ngữ văn 11

Bài 6. Nguyễn Du - Những điều trông thấy mà đau đớn lòng (Củng cố, mở rộng)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Hãy giới thiệu vị trí, nội dung và đặc điểm nghệ thuật của một đoạn trích trong Truyện Kiều do bạn tự chọn.
(văn bản: Truyện Kiều - Nguyễn Du)

Gợi ý trả lời

Đoạn trích tự chọn: "Trao duyên" (trích *Truyện Kiều* – Nguyễn Du)

a) Vị trí đoạn trích

- Đoạn trích gồm 34 câu thơ lục bát (từ câu 723 đến câu 756 của *Truyện Kiều*), thuộc phần thứ hai của tác phẩm – *Gia biến và lưu lạc*.
- Hoàn cảnh: Gia đình Kiều gặp tai biến, Kiều buộc phải bán mình chuộc cha và em. Đêm trước ngày theo Mã Giám Sinh, Kiều nhờ cậy em gái là Thúy Vân thay mình nối duyên với Kim Trọng. Đoạn "Trao duyên" chính là lời Kiều thuyết phục, trao kỉ vật và trao lại mối tình cho em.

b) Nội dung đoạn trích

- *Lời nhờ cậy và thuyết phục* (12 câu đầu): Kiều dùng những lời lẽ vừa nhún nhường ("cậy", "chịu lời", "lạy", "thưa") vừa chí tình chí lí để nhờ Thúy Vân thay mình trả nghĩa cho Kim Trọng; kể lại vắn tắt mối tình dang dở và bi kịch gia đình để em thấu hiểu mà nhận lời.
- *Lời trao kỉ vật và dặn dò* (14 câu tiếp): Kiều trao chiếc vành, bức tờ mây, phím đàn, mảnh hương nguyền… Trao kỉ vật mà lòng đầy mâu thuẫn, giằng xé giữa lí trí (phải trao) và tình cảm (không nỡ rời).
- *Lời than thân và tưởng nhớ Kim Trọng* (8 câu cuối): Kiều quên hẳn Thúy Vân trước mặt, hướng về Kim Trọng mà tự than cho số phận bạc mệnh, tình duyên tan vỡ, kết lại bằng tiếng gọi thảng thốt "Ôi Kim lang! Hỡi Kim lang! / Thôi thôi thiếp đã phụ chàng từ đây!".
- Giá trị tư tưởng: thể hiện bi kịch tình yêu tan vỡ và thân phận con người, đồng thời ca ngợi vẻ đẹp nhân cách của Thúy Kiều – người con hiếu thảo, giàu đức hi sinh và sống trọn vẹn, thủy chung trong tình yêu. Qua đó bộc lộ giá trị nhân đạo sâu sắc và tấm lòng đồng cảm của Nguyễn Du với con người, nhất là người phụ nữ.

c) Đặc điểm nghệ thuật

- *Thể thơ lục bát* truyền thống, uyển chuyển, giàu nhạc điệu, phù hợp diễn tả tâm trạng.
- *Nghệ thuật miêu tả nội tâm nhân vật* bậc thầy: diễn tả tinh tế, sâu sắc những mâu thuẫn, giằng xé và sự chuyển biến phức tạp trong tâm lí Thúy Kiều (từ lí trí tỉnh táo khi thuyết phục đến cảm xúc vỡ òa khi trao kỉ vật và than thân).
- *Ngôn ngữ độc thoại* kết hợp đối thoại, dùng từ ngữ chọn lọc, đắt giá ("cậy", "chịu lời", "lạy") giàu sức biểu cảm; sử dụng thành ngữ, điển cố ("keo loan", "tơ duyên", "thịt nát xương mòn", "ngậm cười chín suối").
- *Nghệ thuật sử dụng từ ngữ, nhịp điệu* biến hóa: câu thơ cuối ngắt nhịp gấp gáp, nhiều thán từ và câu cảm thán diễn tả nỗi đau đớn tột cùng.
- Kết tinh tài năng sử dụng và làm giàu tiếng Việt văn học của Nguyễn Du, góp phần đưa *Truyện Kiều* trở thành kiệt tác của nền văn học dân tộc.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.