Giải Bài 2 trang 28 SGK Ngữ văn 11
Đề bài
Trong Kim Vân Kiều truyện, sự kiện Thuý Kiều trao duyên cho Thuý Vân được Thanh Tâm Tài Nhân miêu tả ở Hồi thứ tư. Hãy tìm đọc hồi truyện này và chỉ ra một số điểm khác biệt giữa Nguyễn Du với Thanh Tâm Tài Nhân trong cách miêu tả sự kiện trao duyên.
(văn bản: Kim Vân Kiều truyện - Thanh Tâm Tài Nhân; Truyện Kiều - Nguyễn Du)
Gợi ý trả lời
Thanh Tâm Tài Nhân viết "Kim Vân Kiều truyện" bằng văn xuôi, thiên về kể lại sự việc theo trình tự; còn Nguyễn Du viết bằng thơ lục bát, tập trung khắc họa diễn biến tâm trạng nhân vật. Vì thế cùng một sự kiện trao duyên nhưng cách miêu tả của hai tác giả có nhiều khác biệt.
Về hoàn cảnh và cách dẫn dắt: ở Thanh Tâm Tài Nhân, lời Kiều nhờ cậy Vân được trình bày khá rành mạch, nặng về lí lẽ, lập luận thuyết phục em; Nguyễn Du đặt cảnh trao duyên vào thời điểm éo le (trước lúc Kiều phải dấn thân) và làm nổi bật bi kịch tình cảm hơn là thuật lại sự việc.
Về hành động mở đầu: Nguyễn Du khắc sâu chi tiết người chị lạy, van xin em ("Cậy em em có chịu lời / Ngồi lên cho chị lạy rồi sẽ thưa") — một ứng xử khác thường (chị lạy em) nhằm cho thấy việc trao duyên hệ trọng, thiêng liêng và đầy biết ơn, ép buộc.
Về khắc họa nội tâm: bản của Thanh Tâm Tài Nhân nghiêng về lời đối thoại và hành động bên ngoài; Nguyễn Du đi sâu vào thế giới bên trong, diễn tả mâu thuẫn giằng xé giữa lí trí (phải trao duyên để trọn chữ hiếu) và tình cảm (không nỡ dứt mối tình với Kim Trọng), nỗi đau đớn, tiếc nuối của Kiều.
Về việc trao kỉ vật: Nguyễn Du miêu tả tỉ mỉ, thấm đẫm xót xa khi Kiều trao lại kỉ vật tình yêu và day dứt với ý niệm "của chung", còn nguyên bản không tô đậm sắc thái bi thương ấy.
Về kết đoạn: trong Truyện Kiều, cuối cảnh Kiều như quên cả Vân, hướng trọn về Kim Trọng, tự xem mình đã là người mệnh bạc, bật lên tiếng kêu đứt ruột ("Ôi Kim lang! Hỡi Kim lang! / Thôi thôi thiếp đã phụ chàng từ đây") — chất trữ tình và bi kịch được đẩy lên cao độ, điều mà lối trần thuật của Thanh Tâm Tài Nhân không có được. Qua đó thấy Nguyễn Du đã sáng tạo, nâng sự kiện trao duyên thành một màn bi kịch tâm lí sâu sắc.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.