Sách giáo khoa Ngữ văn 6 Tập một

Giải Bài 3 trang 74 SGK Ngữ văn 6

Thực hành tiếng Việt (Cụm động từ và cụm tính từ)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Trong truyện Gió lạnh đầu mùa, Thạch Lam thường sử dụng kiểu câu có vị ngữ là một chuỗi cụm động từ, chẳng hạn: "Mẹ Sơn nghe thấy, đặt chén nước chè xuống, bảo chị Lan.". Hãy tìm thêm trong văn bản này hai câu văn có vị ngữ là một chuỗi cụm động từ và cho biết tác dụng của cách diễn đạt đó.
(văn bản: Gió lạnh đầu mùa (Thạch Lam))

Gợi ý trả lời

Nhận biết yêu cầu: Câu có vị ngữ là *một chuỗi cụm động từ* là câu mà phần vị ngữ gồm nhiều cụm động từ nối tiếp nhau, cùng nói về một chủ ngữ, diễn tả hàng loạt hành động xảy ra liên tiếp. Câu mẫu trong đề: *"Mẹ Sơn / nghe thấy, đặt chén nước chè xuống, bảo chị Lan."* — chủ ngữ "Mẹ Sơn", vị ngữ là chuỗi: *nghe thấy → đặt chén nước chè xuống → bảo chị Lan*.

Dưới đây là hai câu khác trong văn bản *Gió lạnh đầu mùa* có cùng đặc điểm:

a) Câu thứ nhất:

> *"Sơn / tung chăn tỉnh dậy, nhưng không bước xuống giường ngay như mọi khi, còn ngồi thu tay vào trong bọc chăn."*

- Chủ ngữ: Sơn.
- Vị ngữ là chuỗi cụm động từ: *tung chăn tỉnh dậy → không bước xuống giường ngay → ngồi thu tay vào trong bọc chăn*.

b) Câu thứ hai:

> *"Chị Lan / từ trong buồng đi ra, khệ nệ ôm cái thúng quần áo đặt lên đầu phản."*

- Chủ ngữ: Chị Lan.
- Vị ngữ là chuỗi cụm động từ: *(từ trong buồng) đi ra → khệ nệ ôm cái thúng quần áo → đặt lên đầu phản*.

Tác dụng của cách diễn đạt (dùng vị ngữ là một chuỗi cụm động từ):

- Diễn tả được liên tiếp nhiều hành động nối nhau của cùng một nhân vật, khiến câu văn gọn mà vẫn đầy đủ sự việc.
- Giúp người đọc hình dung cụ thể, sinh động dáng vẻ, cử chỉ, hoạt động của nhân vật như đang diễn ra trước mắt.
- Tạo nhịp kể nhanh, liền mạch, cho thấy sự quan sát tinh tế, tỉ mỉ của nhà văn Thạch Lam đối với sinh hoạt đời thường và tâm lí nhân vật.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.