Giải Bài 4 trang 65 SGK Ngữ văn 6
Đề bài
Những hình ảnh xuất hiện sau mỗi lần quẹt diêm thể hiện những ước mong nào của cô bé bán diêm? Theo em, có thể thay đổi trình tự xuất hiện của các hình ảnh đó không?
(văn bản: Cô bé bán diêm - Han Cri-xti-an An-đéc-xen)
Gợi ý trả lời
Phân tích đề: Văn bản kể về cô bé bán diêm trong đêm giao thừa giá rét. Em đã quẹt diêm năm lần; sau mỗi que diêm cháy sáng lại hiện lên một hình ảnh. Mỗi hình ảnh gắn với một ước mong của em.
a) Những hình ảnh và ước mong tương ứng
- *Lần quẹt thứ nhất:* hiện ra lò sưởi bằng sắt có những hình nổi bằng đồng bóng nhoáng → thể hiện ước mong được sưởi ấm, bởi em đang rét cóng giữa đêm đông.
- *Lần quẹt thứ hai:* hiện ra bàn ăn phủ khăn trắng, trên có ngỗng quay → thể hiện ước mong được ăn no, vì em đang đói lả, cả ngày chưa bán được bao diêm nào.
- *Lần quẹt thứ ba:* hiện ra cây thông Nô-en lộng lẫy với hàng ngàn ngọn nến sáng rực → thể hiện ước mong được vui đón Giáng sinh, được vui chơi như bao đứa trẻ khác.
- *Lần quẹt thứ tư:* hiện ra người bà hiền hậu đã mất → thể hiện ước mong được yêu thương, che chở, được sống trong tình thân.
- *Lần quẹt thứ năm (quẹt hết cả bao diêm):* hai bà cháu nắm tay nhau bay vụt lên trời → thể hiện ước mong được thoát khỏi mọi đói rét, đau khổ, được hạnh phúc mãi mãi bên bà.
→ Các ước mong đi từ nhu cầu vật chất thiết thân (ấm, no) đến nhu cầu tinh thần (vui chơi, tình yêu thương), cuối cùng là khát vọng được giải thoát khỏi khổ đau.
b) Có thể thay đổi trình tự xuất hiện của các hình ảnh không?
Theo em, không nên thay đổi trình tự ấy, vì:
- Các hình ảnh được sắp xếp theo một trật tự hợp lí, tăng tiến: trước hết là những mong ước cấp thiết nhất với thân thể em lúc đó (được ấm, rồi được no), sau đó mới đến mong ước về niềm vui (cây thông Nô-en) và tình cảm (người bà), cuối cùng là khát vọng cao nhất — được đi cùng bà đến nơi hạnh phúc.
- Trình tự này phù hợp với hoàn cảnh và diễn biến tâm lí của em: đói rét hành hạ trước nên em mơ ấm no trước; càng về sau, khi thể xác kiệt dần, em càng khao khát tình thương và sự giải thoát.
- Hình ảnh người bà và cảnh hai bà cháu bay lên được đặt ở cuối tạo nên cao trào cảm xúc, dẫn tới cái chết thương tâm mà thanh thản của em — nếu đảo trình tự sẽ phá vỡ mạch cảm xúc và ý nghĩa nhân đạo mà tác giả gửi gắm.
Vậy trình tự các hình ảnh là có dụng ý nghệ thuật, không thể tùy ý thay đổi.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.