Giải Bài 5 trang 65 SGK Ngữ văn 6
Đề bài
Nêu cảm nhận của em về thái độ của người kể chuyện đối với cô bé bán diêm. Phân tích một vài chi tiết làm cơ sở cho cảm nhận đó.
(văn bản: Cô bé bán diêm - Han Cri-xti-an An-đéc-xen)
Gợi ý trả lời
Cảm nhận chung về thái độ của người kể chuyện
Qua truyện *Cô bé bán diêm*, em cảm nhận được người kể chuyện (An-đéc-xen) dành cho cô bé một tình thương sâu sắc, sự xót xa và niềm cảm thông ấm áp. Người kể không đứng ngoài để thuật lại một cách lạnh lùng, mà như hóa thân vào em bé, thấu hiểu từng nỗi khổ, từng khát khao nhỏ nhoi của em. Nhờ thái độ đầy yêu thương ấy, câu chuyện tuy buồn thương nhưng vẫn ngời lên vẻ đẹp nhân đạo. Dưới đây là một vài chi tiết làm cơ sở cho cảm nhận đó:
a) Chi tiết miêu tả hoàn cảnh đáng thương của cô bé trong đêm giao thừa
Người kể chuyện đặc tả cảnh em bé đầu trần, chân đất, bụng đói, dò dẫm trong đêm giao thừa rét buốt, tuyết rơi, trong khi "cửa sổ mọi nhà đều sáng rực ánh đèn và trong phố sực nức mùi ngỗng quay". Cách kể đối lập giữa cái lạnh lẽo, cô đơn của em với sự ấm cúng, sung túc của mọi nhà cho thấy người kể rất thương cảm cho số phận bất hạnh của em. Người kể để ý đến cả những chi tiết nhỏ nhất (đôi chân tím bầm vì rét, đôi bàn tay cứng đờ) — đó là ánh nhìn của một tấm lòng xót xa, trân trọng.
b) Chi tiết về những lần quẹt diêm và các mộng tưởng của cô bé
Mỗi lần em quẹt một que diêm, người kể lại miêu tả những mộng tưởng đẹp đẽ hiện ra: lò sưởi ấm áp, bàn ăn thịnh soạn với con ngỗng quay, cây thông Nô-en lộng lẫy, và nhất là hình ảnh người bà hiền hậu. Qua cách kể trân trọng, nâng niu từng ước mơ bé nhỏ ấy, người kể chuyện thể hiện sự thấu hiểu và đồng cảm sâu sắc: em không mơ điều gì xa vời, chỉ mơ được sưởi ấm, được ăn no và được yêu thương. Người kể như muốn bênh vực, chở che cho những khát khao chính đáng mà cuộc đời đã tước đoạt của em.
c) Chi tiết kết thúc: cô bé chết nhưng "đôi má hồng và đôi môi đang mỉm cười"
Người kể chuyện không để em bé chết trong đau đớn, mà hình dung em ra đi cùng bà bay lên trời, "đến nơi không còn đói rét, đau buồn". Hình ảnh thi thể em với đôi má hồng, đôi môi mỉm cười là cách người kể gửi vào đó niềm thương yêu và mong ước được bù đắp cho em. Đồng thời, lời kể còn kín đáo trách móc sự thờ ơ, lạnh lùng của những người qua đường ("Mọi người bảo nhau: 'Chắc nó muốn sưởi ấm!'"). Qua đó, ta thấy thái độ vừa yêu thương, nâng niu cô bé, vừa phê phán xã hội vô tình của người kể chuyện.
Kết luận: Thái độ của người kể chuyện đối với cô bé bán diêm là thái độ yêu thương, xót xa và trân trọng. Chính tình cảm nhân đạo ấy đã làm nên sức lay động và giá trị lâu bền của tác phẩm.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.