Giải Bài 4 trang 62 SGK Ngữ văn 6
Đề bài
Sau đây là những câu thay đổi cấu trúc so với câu gốc trong các văn bản có trong bài học này. Nghĩa của câu thay đổi cấu trúc khác như thế nào so với câu gốc?
a. – Câu gốc: Tôi không rõ tại sao cậu lại làm thế; có lẽ cậu thực sự có điều gì đó muốn nhắn nhủ với chúng tôi.
– Câu thay đổi: Có lẽ cậu thực sự có điều gì đó muốn nhắn nhủ với chúng tôi; tôi không rõ tại sao cậu lại làm thế.
b. – Câu gốc: Tuy nhiên, đây không phải là điều quá nghiêm trọng, và càng không phải là "căn bệnh" hết cách chữa.
– Câu thay đổi: Tuy nhiên, đây không phải là "căn bệnh" hết cách chữa và càng không phải là điều quá nghiêm trọng.
Gợi ý trả lời
a.
– Câu gốc: *Tôi không rõ tại sao cậu lại làm thế; có lẽ cậu thực sự có điều gì đó muốn nhắn nhủ với chúng tôi.*
– Câu thay đổi: *Có lẽ cậu thực sự có điều gì đó muốn nhắn nhủ với chúng tôi; tôi không rõ tại sao cậu lại làm thế.*
Hai câu đều gồm hai vế giống nhau, chỉ khác ở trật tự của hai vế.
- Ở câu gốc, vế nêu sự băn khoăn (*Tôi không rõ tại sao cậu lại làm thế*) được đặt trước, còn vế nêu phỏng đoán (*có lẽ cậu thực sự có điều gì đó muốn nhắn nhủ với chúng tôi*) được đặt sau. Vì phần đặt ở cuối câu thường được nhấn mạnh hơn, nên câu gốc hướng sự chú ý của người đọc vào điều người nói đoán ra – tức là ý nghĩ "cậu ấy muốn nhắn nhủ điều gì đó". Mạch ý đi từ chỗ chưa hiểu đến chỗ tìm ra lời lí giải.
- Ở câu thay đổi, hai vế đổi chỗ cho nhau: phỏng đoán nói trước, sự băn khoăn nói sau. Lúc này câu lại nhấn mạnh vào sự băn khoăn, thắc mắc (*tôi không rõ tại sao cậu lại làm thế*), khép lại bằng cảm giác vẫn còn chưa hiểu, chưa giải đáp được.
→ Thay đổi trật tự hai vế làm dịch chuyển trọng tâm ý nghĩa: câu gốc nổi bật điều phỏng đoán (ý muốn nhắn nhủ), câu thay đổi lại nổi bật sự băn khoăn chưa lí giải.
b.
– Câu gốc: *Tuy nhiên, đây không phải là điều quá nghiêm trọng, và càng không phải là "căn bệnh" hết cách chữa.*
– Câu thay đổi: *Tuy nhiên, đây không phải là "căn bệnh" hết cách chữa và càng không phải là điều quá nghiêm trọng.*
Từ càng cho thấy hai vế được sắp xếp theo mức độ tăng tiến, vế sau nặng, mạnh hơn vế trước.
- Ở câu gốc, trật tự đi từ *điều quá nghiêm trọng* → *"căn bệnh" hết cách chữa*, tức là từ mức nhẹ đến mức nặng hơn. Cách sắp xếp này phù hợp với từ "càng", mạch ý tăng tiến hợp lí: không những không nghiêm trọng mà thậm chí còn chẳng phải bệnh vô phương cứu chữa.
- Ở câu thay đổi, hai vế đổi chỗ: *"căn bệnh" hết cách chữa* (nặng) lại đứng trước, *điều quá nghiêm trọng* (nhẹ hơn) đứng sau. Như vậy mức độ đi từ nặng xuống nhẹ, ngược với ý nghĩa tăng tiến của từ "càng", khiến lô-gíc của câu trở nên không hợp lí, lủng củng.
→ Việc đổi trật tự ở câu b không chỉ đổi trọng tâm mà còn làm phá vỡ quan hệ tăng tiến vốn có, khiến câu diễn đạt thiếu chặt chẽ, không thuận về nghĩa như câu gốc.
Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.