Sách giáo khoa Ngữ văn 7 Tập một

Giải Bài 4 trang 92 SGK Ngữ văn 7

Mùa xuân nho nhỏ (Thanh Hải)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Hãy chỉ ra đặc điểm về cách gieo vần và ngắt nhịp trong khổ thơ sau:

Đất nước bốn ngàn năm
Vất vả và gian lao
Đất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước.
(văn bản: Mùa xuân nho nhỏ (Thanh Hải))

Gợi ý trả lời

Phân tích khổ thơ:

Đất nước bốn ngàn năm
Vất vả và gian lao
Đất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước.

Khổ thơ được viết theo thể thơ năm chữ (mỗi dòng 5 tiếng), nên cách gieo vần và ngắt nhịp mang đặc điểm riêng của thể thơ này.

a) Cách gieo vần

- Khổ thơ gieo vần chân (vần ở cuối dòng).
- Hai tiếng cuối của dòng 2 và dòng 3 là "lao" – "sao" hiệp vần với nhau (vần "ao"). Đây là cách gieo vần liền (hai dòng kề nhau cùng vần).
- Cách gieo vần như vậy tạo sự liền mạch, nhịp nhàng, gắn kết các dòng thơ, làm cho lời thơ dễ đọc, dễ nhớ.

b) Cách ngắt nhịp

- Khổ thơ ngắt nhịp linh hoạt, chủ yếu theo nhịp 2/3 và 3/2:
- Đất nước / bốn ngàn năm → nhịp 2/3
- Vất vả / và gian lao → nhịp 2/3
- Đất nước / như vì sao → nhịp 2/3
- Cứ đi lên / phía trước → nhịp 3/2
- Nhịp thơ chậm rãi, trang trọng gợi suy ngẫm về chặng đường bốn ngàn năm "vất vả và gian lao" của đất nước; đến dòng cuối nhịp 3/2 ("Cứ đi lên / phía trước") tạo cảm giác vững vàng, mạnh mẽ, thể hiện niềm tin vào sự đi lên của đất nước.

Nhận xét chung: Cách gieo vần chân (vần liền) và ngắt nhịp 2/3, 3/2 linh hoạt đã góp phần tạo nên giọng điệu vừa tha thiết, trầm lắng vừa tin yêu, tự hào của khổ thơ.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.