Sách giáo khoa Ngữ văn 7 Tập một

Giải Bài 5 trang 92 SGK Ngữ văn 7

Mùa xuân nho nhỏ (Thanh Hải)   Gợi ý trả lời

Đề bài

Theo em, vì sao tác giả muốn làm “con chim”, “một cành hoa”, “một nốt trầm”? Liên hệ với hoàn cảnh sáng tác của bài thơ, em có cảm nhận gì về ước nguyện mà nhà thơ muốn gửi gắm qua những hình ảnh này?
(văn bản: Mùa xuân nho nhỏ (Thanh Hải))

Gợi ý trả lời

Mở ý: Ở khổ thơ thứ tư và thứ năm, Thanh Hải bày tỏ ước nguyện hóa thân qua ba hình ảnh bình dị: "con chim", "một cành hoa", "một nốt trầm". Để hiểu vì sao, cần đặt vào ý nghĩa của từng hình ảnh và hoàn cảnh ra đời đặc biệt của bài thơ.

a) Vì sao tác giả muốn làm "con chim", "một cành hoa", "một nốt trầm"

- Đây đều là những hình ảnh nhỏ bé, khiêm nhường, lấy lại từ chính bức tranh mùa xuân ở đầu bài thơ (con chim chiền chiện hót vang, bông hoa tím biếc). Tác giả muốn làm *con chim* để góp một tiếng hót, làm *một cành hoa* để góp một sắc hương, làm *một nốt trầm* để góp vào bản hòa ca chung. Mỗi hình ảnh tượng trưng cho một đóng góp lặng lẽ nhưng có ích cho cuộc đời, cho đất nước.
- Nhà thơ dùng các số từ "một" (một cành hoa, một nốt trầm) và đặc biệt chọn "nốt trầm" chứ không phải nốt cao chói lọi: đó là cách nói lên lẽ sống muốn cống hiến một cách âm thầm, không phô trương, không đòi hỏi được ghi nhận. Ước nguyện ấy càng đẹp vì nó chân thành và giản dị.
- Ba hình ảnh nối tiếp nhau tạo thành điệp ý "Ta làm…", thể hiện khát vọng được *hòa nhập* vào cái chung, được là một phần dù nhỏ bé của mùa xuân lớn — mùa xuân của đất nước, của cuộc đời.

b) Liên hệ hoàn cảnh sáng tác và cảm nhận về ước nguyện

- Bài thơ được Thanh Hải viết vào tháng 11 năm 1980, khi nhà thơ đang nằm trên giường bệnh, không bao lâu trước khi ông qua đời. Hiểu điều đó, ta càng xúc động trước ước nguyện của ông: ngay khi sự sống đang cạn dần, nhà thơ vẫn tha thiết muốn được cống hiến, muốn làm một "mùa xuân nho nhỏ" lặng lẽ dâng cho đời.
- Chính hoàn cảnh ấy khiến những hình ảnh nhỏ bé trở nên lớn lao: đó không phải lời nói suông mà là tiếng lòng của một con người đã sống trọn vẹn và đến phút cuối vẫn hướng về đất nước, nhân dân.
- Cảm nhận chung: Qua các hình ảnh "con chim", "một cành hoa", "một nốt trầm", nhà thơ gửi gắm một lẽ sống đẹp — sống là để cống hiến, mỗi người hãy góp phần nhỏ bé nhưng bền bỉ, âm thầm của mình để làm nên mùa xuân lớn của dân tộc. Đó là ước nguyện khiêm nhường mà cao cả, để lại trong lòng người đọc bài học về sự dâng hiến chân thành cho cuộc đời.

Lời giải do Thư viện nhà trường biên soạn, giải và kiểm chéo độc lập theo SGK 2026-2027.